Nhà thầu ngày càng khó huy động vốn

Thời gian gần đây, với việc cơ chế tín dụng ngày càng thắt chặt, cộng thêm dư nợ vốn và vốn điều lệ của các doanh nghiệp trong lĩnh vực XDCB giao thông rất thấp khiến việc huy động đủ nguồn vốn cho các dự án là hết sức khó khăn.



Nhiều năm trở lại đây, cùng với cơ chế chính sách và GPMB khó khăn thì nhà thầu yếu là một trong những bất cập rất lớn của công tác XDCB ngành GTVT. Trong đó, vấn đề nghiêm trọng nhất đối với các nhà thầu yếu là năng lực tài chính kém.

Theo thống kê của Bộ GTVT, mặc dù dư nợ phải trả của 7 Tổng công ty XDCB ngành GTVT mức độ tăng trưởng doanh thu từ 10.000 tỷ đồng năm 2006 lên 14.560 tỷ đồng năm 2009, nhưng vốn sở hữu của các doanh nghiệp này không tăng là bao. Hầu hết các tổng công ty đều có doanh thu và sản lượng nhiều nghìn tỷ đồng nhưng vốn sở hữu chỉ ở mức trên dưới 200 tỷ đồng.

Với việc vốn sở hữu thấp, điều tất yếu là các nhà thầu phải “sống” dựa chủ yếu vào vốn vay ngân hàng và vốn tạm ứng từ các công trình trúng thầu. Năm 2009, vừa qua được coi là năm thuận lợi nhất từ trước đến nay của công tác XDCB giao thông, cả kết quả giải ngân và tình hình thi công các dự án đều khá tích cực. Điều này có được là do việc huy động vốn trong năm có nhiều thuận lợi. Với các gói kích cầu cho vay hỗ trợ lãi suất ngắn, trung và dài hạn của Chính phủ, cộng thêm cơ chế ứng vốn không hạn chế mức trần tối đa khiến các nhà thầu có đủ vốn để xoay sở thi công.

Tuy nhiên, trong khoảng thời gian từ cuối năm 2009 trở lại đây, tình hình đã có rất nhiều thay đổi, cơ chế tín dụng ngày càng thắt chặt hơn. Cuối năm 2009, theo Văn bản 8883/NHNN-CSTT của Ngân hàng Nhà nước VN, đối với các khoản vay tín dụng, các tổ chức tín dụng chỉ được thực hiện lãi suất thỏa thuận đối với các khoản vay để trực tiếp phục vụ đời sống của cá nhân và hộ gia đình của khách hàng vay, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng; không được thực hiện lãi suất thỏa thuận đối với các khoản vay để đầu tư bất động sản, tài sản tài chính và các hoạt động có liên quan đến sản xuất- kinh doanh.

Đặc biệt, cũng khoảng trong thời gian đó, Bộ Tài chính cũng ban hành Thông tư 242/2009/TT- BTC quy định trong năm 2010, dư nợ vay ngân hàng của các doanh nghiệp không được vượt quá 3 lần vốn điều lệ. Đây là vấn đề hết sức nan giải, không chỉ đối với các Tổng công ty lớn mà cả các công ty thành viên và các doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực XDCB giao thông.

Với các Tổng công ty lớn thì vốn sở hữu khoảng 200 tỷ đồng, các công ty thành viên còn thấp hơn rất nhiều lần và chỉ xung quanh ngưỡng từ 5- 10 tỷ đồng. Nếu chỉ được vay 3 lần, như vậy tối đa các nhà thầu này chỉ được vay khoảng 30 tỷ đồng thì thật khó xoay sở thi công những dự án giao thông có số vốn đầu tư hàng trăm, hàng ngàn tỷ đồng.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực XDCB, hầu hết các công ty con tại các Tổng công ty XDCB ngành GTVT vốn điều lệ không tương xứng với sản lượng và doanh thu. Việc các nhà thầu trong thời gian vừa qua thi công chủ yếu dựa vào vốn vay và nguồn tạm ứng từ chủ đầu tư là thực tế không thể phủ nhận.

Về cơ bản, một công ty muốn có doanh thu hàng năm đạt 200 tỷ đồng thì phải có lượng vốn tương ứng 50%, nghĩa là phải có 100 tỷ đồng. Hiện nay, theo cơ chế mới nếu không được vay quá 3 lần vốn sở hữu thì các công ty này khó có thể lấy đâu ra tiền để triển khai thi công dự án. Để giải quyết bài toán này thì phải nhanh chóng tăng vốn sở hữu, vốn điều lệ của các công ty cổ phần để có đủ điều kiện được vay vốn sản xuất.

Tuy nhiên, tăng vốn điều lệ là việc làm có tính hai mặt và không thể làm trong một sớm một chiều. Ngoài việc tăng vốn góp của nhà nước (công ty mẹ), các cổ đông, huy động vốn của nhà đầu tư bên ngoài thì việc phải tăng doanh thu, lợi nhuận để trả lãi cho các cổ đông là hết sức nan giải.

Khi tăng vốn điều lệ lên cao, nếu kinh doanh hiệu quả sẽ là điều kiện tốt để nhà thầu có thêm tiềm lực tích lũy, còn ngược lại sẽ đưa doanh nghiệp vào con đường bết bát và sẽ ngày càng khó khăn hơn. Đây là bài toán rất khó giải với các nhà thầu trong lĩnh vực XDCB giao thông trong năm 2010 và những năm sắp tới.

 

  • TAG :