Trang chủ » KIẾN THỨC THẦU » Chính sách đấu thầu » Sa�� Ca?�N THIa??T Ca��A VIa��C XA�Y Da��NG CA?C CHa?? A?a�SNH Va?�T QUYa��N VA� TRA?I QUYa��N TRONG LUa?�T DA�N Sa��

Sa�� Ca?�N THIa??T Ca��A VIa��C XA�Y Da��NG CA?C CHa?? A?a�SNH Va?�T QUYa��N VA� TRA?I QUYa��N TRONG LUa?�T DA�N Sa��

1. Sa�� phA?n bia��t kinh A�ia�?n

Trong quan nia��m Latinh, va?�t quya�?n (jus in re) A�?�a�?c hia�?u lA� quya�?n A�?�a�?c cha�� tha�? (ng?�a�?i cA? quya�?n) tha��c hia��n tra��c tia??p vA� ta��c thA� trA?n ma��t va?�t mA� khA?ng ca?�n vai trA? trung gian ca��a ma��t ng?�a�?i khA?c1. Trong cha��ng ma��c A�A?, va?�t quya�?n A�a��i la?�p va��i trA?i quya�?n (jus ad rem), ta��c lA� quya�?n A�?�a�?c tha��c hia��n cha��ng la??i ma��t ng?�a�?i nha?�m A�A?i ha�?i ma��t la�?i A�ch va�? tA�i sa??n, ca�? tha�? lA� ma��t sa�� tia�?n2.

Va?�t quya�?n. TA�nh cha??t tra��c tia??p vA� ta��c thA� ca��a via��c tha��c hia��n va?�t quya�?n A�?�a�?c tha�? hia��n ngay trong cA?ch tha��c tA?c A�a��ng ba?�ng hA�nh vi va?�t cha??t (vA� ca?? hA�nh vi phA?p lA?) ca��a cha�� tha�? lA?n A�a��i t?�a�?ng ca��a quya�?n. Cha??ng ha??n, cha�� sa�Y ha�?u ma��t chia??c xe mA?y ta�� mA�nh c?�a�?i xe hoa?�c A�em cho m?�a�?n, cho thuA? mA� khA?ng ca?�n cA?, cA�ng khA?ng bua��c pha??i nha�? A�a??n vai trA? trung gian ca��a ng?�a�?i nA�o khA?c. T?�??ng ta��, ng?�a�?i h?�a�Yng hoa la�?i A�a��i va��i ma��t mia??ng v?�a�?n ta�� mA�nh thu hoa la�?i mA� khA?ng ca?�n xin phA�p cha�� sa�Y ha�?u cA�ng khA?ng ca?�n sa�� ha�� tra�? phA?p lA? ca��a ai khA?c.

Ha�?c thuya??t phA?p lA? chA?u A�u xA?y da��ng nhia�?u cA?ch phA?n loa??i va?�t quya�?n. CA?ch pha�� bia??n nha??t lA� thia??t la?�p hai nhA?m va?�t quya�?n, tua�? theo ma��c A�a�� tA?c A�a��ng va?�t cha??t mA� cha�� tha�? A�?�a�?c phA�p tha��c hia��n A�a��i va��i va?�t trong khuA?n kha�� tA�m kia??m la�?i A�ch: nhA?m cA?c va?�t quya�?n chA�nh vA� nhA?m cA?c va?�t quya�?n pha�?.

Va?�t quya�?n chA�nh lA� cA?c quya�?n cho phA�p ng?�a�?i cA? quya�?n khA?ng cha�� na??m gia�? via��c kia�?m soA?t va?�t cha??t A�a��i va��i tA�i sa??n mA� cA?n cA? tha�? khai thA?c cA?c kha?? nA?ng vA� A�a?�c bia��t lA� giA? tra�� kinh ta?? ca��a tA�i sa??n. Quya�?n sa�Y ha�?u A�a��ng A�a?�u nhA?m va?�t quya�?n nA�y do tA�nh cha??t hoA�n ha??o ca��a quya�?n nA?ng: nA? ta??o A�ia�?u kia��n cho ng?�a�?i cA? quya�?n thu A�?�a�?c la�?i A�ch ta�� via��c khai thA?c ma��t cA?ch tra�?n va??n cA?c kha?? nA?ng kinh ta?? ca��a tA�i sa??n. CA?c va?�t quya�?n chA�nh khA?c cA? ma��c A�a�� hoA�n ha??o ca��a quya�?n nA?ng tha??p h??n: quya�?n h?�a�Yng hoa la�?i cha�� cho phA�p ng?�a�?i cA? quya�?n thu hoa la�?i ta�� via��c khai thA?c tA�i sa??n, cha�� khA?ng cho phA�p A�a��nh A�oa??t tA�i sa??n; va��i quya�?n A�a��a da��ch, ng?�a�?i cA? quya�?n cha�� A�?�a�?c khai thA?c A�?�a�?c tA�i sa??n a�Y ma��t khA�a ca??nh nA�o A�A? (cha??ng ha??n, sa�� tia��n la�?i va�? ta?�m nhA�n, la��i A�i qua)a��

Va?�t quya�?n pha�?, cA?n ga�?i lA� va?�t quya�?n ba??o A�a??m tha��c hia��n nghA�a va�?, cha�� cA? tA?c da�?ng ta??o ra sa�� an toA�n cho ng?�a�?i cA? quya�?n trong quA? trA�nh tham gia vA�o ma��t quan ha�� nghA�a va�? va��i t?� cA?ch trA?i cha��. Thay vA� pha??i la�� thua��c vA�o vai trA? cha�� A�a��ng ca��a tha�? trA?i A�a�? cA? A�?�a�?c sa�� tha��c hia��n nghA�a va�? thoa?? A�A?ng, ng?�a�?i cA? va?�t quya�?n cA? tha�? tA?c A�a��ng vA�o giA? tra�� tia�?n ta�� ca��a tA�i sa??n. Loa??i va?�t quya�?n nA�y cha�� trao cho ng?�a�?i cA? quya�?n cA?c quya�?n nA?ng ha??n cha?? A�a��i va��i va?�t; cA?c quya�?n nA?ng nA�y cha�� phA?t huy tA?c da�?ng trong nha�?ng tr?�a�?ng ha�?p A�?�a�?c ghi nha?�n trong lua?�t vA� A�?�a�?c tha��c hia��n theo nha�?ng tha�? tha��c nghiA?m nga?�t. Quya�?n ca��a cha�� na�? nha?�n tha?? cha??p, nha?�n ca?�m ca�� lA� nha�?ng vA� da�? tiA?u bia�?u cho cA?c va?�t quya�?n thua��c nhA?m nA�y. Trong cha��ng ma��c nA�o A�A?, ng?�a�?i ta nA?i ra?�ng va?�t quya�?n A�?�a�?c ga�?i lA� pha�? ba�Yi vA� tA�i sa??n A�a��i t?�a�?ng ca��a quya�?n A�?�a�?c coi nh?� ma��t tha�� a�?da�� tra�? giA? tra��a�? (value reserve)3: da�� tra�? A�A? sa?? A�?�a�?c vA� cha�� A�?�a�?c mang ra sa�� da�?ng ma��t khi ng?�a�?i cA? quya�?n khA?ng cA? sa�� la��a cha�?n khA?c cho via��c tha��c hia��n trA?i quya�?n ca��a mA�nh. Va?�t quya�?n pha�? khA?ng trao cho ng?�a�?i cA? quya�?n nha�?ng cA?ng ca�? khai thA?c cA?c kha?? nA?ng ca��a tA�i sa??n A�a�? pha�?c va�? cho cua��c sa��ng, sinh hoa??t ca��a mA�nh, nh?� cA?c va?�t quya�?n chA�nh.

TrA?i quya�?n. Trong khi A�A?, trA?i quya�?n, cA?n ga�?i lA� quya�?n A�a��i nhA?n4, lA� quya�?n cho phA�p ma��t ng?�a�?i ga�?i lA� trA?i cha�� A�A?i ha�?i ma��t ng?�a�?i khA?c, ga�?i lA� tha�? trA?i, tha��c hia��n ma��t via��c. A?ia�?u A�A? cA? nghA�a ra?�ng, A�a�? quan ha�� trA?i quya�?n va?�n hA�nh hoA�n ha??o, nha??t thia??t pha??i cA? sa�� ha�?p tA?c ca��a ca?? trA?i cha�� vA� tha�? trA?i, cha�� ma��t mA�nh trA?i cha�� vA�o vai thA� khA?ng A�a��. Va�? ma?�t ca??u trA?c ka�? thua?�t, trA?i quya�?n A�?�a�?c hA�nh thA�nh ta�� ba ya??u ta��: trA?i cha�� (cha�� tha�? cA?), tha�? trA?i (cha�� tha�? na�?) vA� A�a��i t?�a�?ng.

CA�ng nh?� A�a��i va��i va?�t quya�?n, cA? nhia�?u cA?ch phA?n loa??i trA?i quya�?n trong khoa ha�?c lua?�t. Va��i cA?ch pha�� bia??n nha??t, ng?�a�?i ta chia cA?c trA?i quya�?n thA�nh hai nhA?m: trA?i quya�?n cA? A�a��i t?�a�?ng lA� lA�m hoa?�c khA?ng lA�m ma��t via��c vA� trA?i quya�?n cA? A�a��i t?�a�?ng lA� chuya�?n giao ma��t va?�t quya�?n.

TrA?i quya�?n cA? A�a��i t?�a�?ng lA� lA�m ma��t via��c lA� ma��t quan ha�� nghA�a va�? trong A�A? tha�? trA?i cam ka??t tha��c hia��n ma��t cA?ng via��c vA� la�?i A�ch ca��a trA?i cha��: ng?�a�?i cha�� ga-ra cam ka??t sa��a cha�?a hoA�n cha��nh ma��t chia??c A? tA?; kia??n trA?c s?� cam ka??t hoA�n thA�nh A�a�� A?n xA?y da��ng ma��t cA?n nhA�;a�� TrA?i quya�?n cA? A�a��i t?�a�?ng lA� khA?ng lA�m ma��t via��c lA� loa??i quan ha�� nghA�a va�? trong A�A? tha�? trA?i cam ka??t gia�? thA?i A�a�� tha�? A�a��ng va�? ma��t ph?�??ng dia��n nA�o A�A?, vA� la�?i A�ch ca��a trA?i cha��; cha??ng ha??n: ng?�a�?i bA?n ma��t sa??n nghia��p th?�??ng ma??i cam ka??t khA?ng ma�Y ma��t c?? sa�Y kinh doanh cA?ng ngA�nh ngha�? trong khu va��c lA?n ca?�n trong ma��t khoa??ng tha�?i gian nA�o A�A?.

TrA?i quya�?n cA? A�a��i t?�a�?ng lA� chuya�?n giao ma��t va?�t quya�?n lA� ma��t quan ha�� nghA�a va�? trong A�A? tha�? trA?i cam ka??t trao cho trA?i cha�� ma��t va?�t quya�?n va��n thua��c va�? mA�nh, A�a?�c bia��t lA� quya�?n sa�Y ha�?u A�a��i va��i ma��t tA�i sa??n. VA� da�?, trong ma��t va�? mua bA?n va?�t cA?ng loa??i va��i ma��t sa�� l?�a�?ng nA�o A�A?, ng?�a�?i mua mua��n nha?�n A�?�a�?c tA�i sa??n, thA� ca?�n cA? sa�� ha�?p tA?c ca��a ng?�a�?i bA?n, tha�? hia��n qua via��c ng?�a�?i bA?n tia??n hA�nh cA? tha�? hoA? A�a��i t?�a�?ng mua bA?n ba?�ng cA?ch tA?ch A�a��i t?�a�?ng nA�y ra kha�?i kha��i cA?c va?�t cA?ng loa??i, ra��i A�A?ng gA?i A�a�? sa?�n sA�ng giao cho ng?�a�?i mua.

2. La�?i A�ch ca��a sa�� phA?n bia��t

2.1. La�?i A�ch chung cho ta??t ca?? cA?c ha�� tha��ng

Ta�� tha�?i ca��, ng?�a�?i La MA? A�A? cha�� tr?�??ng thia??t la?�p sa�� phA?n bia��t gia�?a hai loa??i quya�?n tA�i sa??n, lA� va?�t quya�?n vA� trA?i quya�?n, tr?�a��c ha??t nh?� lA� gia??i phA?p cho bA�i toA?n phA?n loa??i tA�i sa??n A�a?�t ra cho ng?�a�?i nghiA?n ca��u lua?�t: ma��t quya�?n cA? giA? tra�� tA�i sa??n cha�� cA? tha�? lA� va?�t quya�?n hoa?�c lA� trA?i quya�?n. Nh?�ng la�?i A�ch ca��a sa�� phA?n bia��t khA?ng cha�� cA? cha��ng A�A?. Theo tha�?i gian, ng?�a�?i ta nha?�n tha??y sa�� phA?n bia��t a??y cA?n cho phA�p xA?y da��ng cA?c ph?�??ng A?n hoA�n thia��n phA?p lua?�t tA�i sa??n vA� mang la??i nhia�?u la�?i A�ch a�Y gA?c A�a�� tha��c tia��n.

2.1.1. Va�? ph?�??ng dia��n ca??u trA?c lua?�t phA?p

TrA?n c?? sa�Y sa�� phA?n bia��t gia�?a va?�t quya�?n vA� trA?i quya�?n, ng?�a�?i lA�m lua?�t cA? A�ia�?u kia��n xA?y da��ng cA?c cha?? A�a�� phA?p lA? t?�??ng a��ng cho cA?c quya�?n tA�i sa??n cA? tA�nh cha??t khA?c bia��t, A�a�? cA?c cha�� tha�? la��a cha�?n tua�? theo hoA�n ca??nh, A�ia�?u kia��n ca��a mA�nh trong quA? trA�nh giao tia??p xA? ha��i nha?�m tA�m kia??m la�?i A�ch va?�t cha??t.

Cha?? A�a�� phA?p lA? va�? va?�t quya�?n. T?� t?�a�Yng cha�� A�a??o lA� va?�t quya�?n A�?�a�?c cha�� tha�? tha��c hia��n tra��c tia??p trA?n va?�t mA� khA?ng ca?�n sa�� tra�? la��c, ha�?p tA?c ca��a cha�� tha�? khA?c. Cha?? A�a�� phA?p lA? va�? va?�t quya�?n A�a?�c tr?�ng ba?�ng cA?c quy ta??c cha�� A�a��nh a��ng xa�� ca��a cha�� tha�? trong quA? trA�nh tA?c A�a��ng lA?n tA�i sa??n A�a��i t?�a�?ng ca��a quya�?n trA?n c?? sa�Y nguyA?n ta??c kA�p: ma��t ma?�t, ng?�a�?i cA? va?�t quya�?n A�?�a�?c ta�� do tha��c hia��n cA?c quya�?n nA?ng A�?�a�?c tha��a nha?�n cho mA�nh trong ma��i quan ha�� va��i tA�i sa??n vA� ta??t ca?? ma�?i ng?�a�?i pha??i tA?n tra�?ng sa�� ta�� do A�A?; ma?�t khA?c, ng?�a�?i cA? quya�?n pha??i tA?n tra�?ng cA?c quya�?n vA� la�?i A�ch chA�nh A�A?ng ca��a ng?�a�?i khA?c vA� pha??i cha��u trA?ch nhia��m trong tr?�a�?ng ha�?p via��c tha��c hia��n va?�t quya�?n A�?�a�?c tha��a nha?�n cho mA�nh gA?y thia��t ha??i cho ng?�a�?i khA?c.

a�z ma��t gA?c nhA�n nA�o A�A?, ng?�a�?i ta tha??y ng?�a�?i cA? va?�t quya�?n pha??i ta�� mA�nh tha��c hia��n ta??t ca?? cA?c hA�nh vi giao tia??p trong ma��i quan ha�� va��i tA�i sa??n, ng?�a�?i cA? va?�t quya�?n khA?ng cA? quya�?n A�A?i ha�?i ng?�a�?i khA?c pha??i ha�?p tA?c, giA?p A�a�? mA�nh trong via��c tha��c hia��n va?�t quya�?n. Suy cho cA?ng, tA�nh tuya��t A�a��i ca��a va?�t quya�?n tha�? hia��n a�Y cha�� ng?�a�?i cA? va?�t quya�?n pha??i tra��c tia??p lA�m ta??t ca??, cA?n ng?�a�?i khA?c thA� khA?ng pha??i lA�m gA� ca??.

Cha?? A�a�� phA?p lA? va�? trA?i quya�?n: lA? thuya??t nghA�a va�?. TrA?i quya�?n khA?ng pha??i lA� quan ha�� phA?p lA? gia�?a cha�� tha�? vA� va?�t, mA� lA� quan ha�� phA?p lA? gia�?a cA?c cha�� tha�?. CA?c quy ta??c chi pha��i quan ha�� a??y A�a?�c tr?�ng ba?�ng via��c cha�� A�a��nh hA�nh vi a��ng xa�� trong giao tia??p gia�?a hai bA?n. A?a�? quan ha�� trA?i quya�?n va?�n hA�nh suA?n sa?�, sa�� ha�?p tA?c tA�ch ca��c ca��a trA?i cha�� vA� tha�? trA?i lA� A�ia�?u kia��n ca?�n thia??t. KhuA?n ma?�u dia��n tia??n quan ha�� trA?i quya�?n cA? tha�? A�?�a�?c mA? ta?? nh?� sau: ng?�a�?i cA? trA?i quya�?n yA?u ca?�u tha��c hia��n nghA�a va�?; tha�? trA?i tha��c hia��n vA� ng?�a�?i cA? trA?i quya�?n tia??p nha?�n via��c tha��c hia��n.

CA? tr?�a�?ng ha�?p tha�? trA?i tha��c hia��n nghA�a va�? nh?�ng trA?i cha�� la??i khA?ng cha��u tia??p nha?�n; khi A�A?, lua?�t pha??i A�a?�t ra ma��t cha?? A�a��nh cho phA�p tia??p nha?�n thay, A�a�? gia??i phA?ng tha�? trA?i kha�?i quan ha�� nghA�a va�? a??y. CA�ng cA? tr?�a�?ng ha�?p tha�? trA?i khA?ng ta�� nguya��n tha��c hia��n nghA�a va�?; khi A�A?, trA?i cha�� pha??i tia??n hA�nh c?�a�?ng cha?? theo cA?c tha�� ta�?c ra??t pha��c ta??p vA� ta��n kA�m.

2.1.2. Va�? ph?�??ng dia��n tha��c tia��n

TA�nh ?�u via��t kinh ta?? ca��a va?�t quya�?n so va��i trA?i quya�?n. Tha��c hia��n tra��c tia??p trA?n tA�i sa??n, va?�t quya�?n luA?n cA? giA? tra�� kinh ta?? ga??n va��i giA? tra�� ca��a tA�i sa??n. Trong khi A�A?, trA?i quya�?n, trong A�ia�?u kia��n khA?ng tha�? quy chia??u va�? ma��t tA�i sa??n ca�? tha�?, A�?�a�?c ghi nha?�n d?�a��i hA�nh tha��c ma��t sa�� tia�?n. A?ia�?u A�A? cA? nghA�a ra?�ng giA? tra�� ca��a trA?i quya�?n la�� thua��c ha??n vA�o giA? tra�� ca��a A�a��ng tia�?n: na??u tia�?n ma??t giA?, thA� trA?i quya�?n cA�ng ma??t giA? theo.

TA�nh ?�u via��t phA?p lA? ca��a va?�t quya�?n so va��i trA?i quya�?n. Va?�t quya�?n cA? giA? tra�� A�a��i va��i ta??t ca?? ma�?i ng?�a�?i vA� pha??i A�?�a�?c ma�?i ng?�a�?i tA?n tra�?ng. Cha�� sa�Y ha�?u tA�i sa??n cA? quya�?n kia��n A�A?i la??i tA�i sa??n ca��a mA�nh A�ang na?�m trong tay ng?�a�?i khA?c; cha�� na�? nha?�n tha?? cha??p cA? quya�?n kA? biA?n tA�i sa??n tha?? cha??p A�a�? bA?n vA� ?�u tiA?n thu tia�?n tra�� na�? mA� cha�� sa�Y ha�?u cA�ng nh?� ba??t ka�? ai khA?c khA?ng cA? quya�?n pha??n A�a��i.

TrA?i quya�?n cha�� cA? giA? tra�� rA�ng bua��c trA?i cha�� vA� tha�? trA?i, cha�� khA?ng rA�ng bua��c A�?�a�?c ng?�a�?i tha�� ba. Trong ma��t tr?�a�?ng ha�?p A�a?�c thA?, cA? hai cha�� na�? khA?ng cA? ba??o A�a??m va��i hai mA?n na�? pha??i A�A?i A�a??n ha??n cA?ng ma��t lA?c. Cha�� na�? nA�o tA�ch ca��c h??n trong via��c tha��c hia��n quya�?n A�A?i na�? ca��a mA�nh vA� A�a??n tr?�a��c thA� cA? quya�?n kA? biA?n ta??t ca?? nha�?ng gA� cA? tha�? ca��a ng?�a�?i ma??c na�? A�a�? thu ha��i cho A�a�� sa�� na�? ca?�n A�A?i, mA� khA?ng ca?�n ba?�n tA?m A�a??n sa�� pha?�n ca��a cha�� na�? A�a??n sau. A?ia�?u A�A? cA? nghA�a ra?�ng: 1. Na??u ng?�a�?i ma??c na�? khA?ng cA? nhia�?u tA�i sa??n A�a�? tra?? na�?, thA� cha�� na�? A�a??n sau cA? nguy c?? khA?ng thu A�?�a�?c gA�; 2. Na??u ca?? hai cha�� na�? A�a??n cA?ng ma��t lA?c, thA� pha??i cha??p nha?�n A�?�a�?c tra?? na�? theo ta�� la��, cha�� khA?ng tha�? cA? chuya��n ma��t cha�� na�? A�?�a�?c ?�u tiA?n h??n cha�� na�? kia.

2.1.3. A?ia�?u kia��n

XA?c la?�p theo tha�� ta�?c cha?�t cha?? vA� A�A?ng kA?. Sa�� v?�a�?t tra��i ca��a va?�t quya�?n so va��i trA?i quya�?n khA?ng pha??i ta�� nhiA?n mA� cA?. NA? A�?�a�?c A�A?nh A�a��i ba?�ng via��c A�A?p a��ng ma��t loa??t cA?c A�ia�?u kia��n nga?�t nghA?o liA?n quan A�a??n via��c xA?c la?�p quya�?n: nA?ng la��c cha�� tha�?, hA�nh tha��c giao da��ch,a��

Va?? la??i, A�a�? va?�t quya�?n A�?�a�?c tA?n tra�?ng, A�ia�?u ca?�n thia??t lA� sa�� hia��n ha�?u ca��a nA? pha??i A�?�a�?c toA�n xA? ha��i nha?�n bia??t ma��t cA?ch rA� rA�ng, khA?ng la?�n la��n, ma?�p ma�?. Ta�� kinh nghia��m ca��a cA?c n?�a��c, cA?ch thA?ng tin ta��t nha??t A�?�a�?c xA?c A�a��nh lA� xA?y da��ng ma��t ha�� tha��ng A�A?ng kA? va?�t quya�?n mA� ba??t ka�? cha�� tha�? quan ha�� xA? ha��i nA�o cA�ng cA? tha�? tia??p ca?�n. Ma��t khi A�?�a�?c A�A?ng kA?, va?�t quya�?n coi nh?� A�?�a�?c toA�n xA? ha��i bia??t A�a??n vA� sa�� suy A�oA?n A�A? lA� khA?ng tha�? A�a??o ng?�a�?c.

2.2. La�?i A�ch riA?ng ca��a via��c xA?y da��ng cha?? A�a��nh va?�t quya�?n ta�� gA?c nhA�n Via��t Nam

Ng?�a�?i lA�m lua?�t Via��t Nam xA?y da��ng cA?c cha?? A�a��nh quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n cha�� ya??u ba?�ng cA?c cha??t lia��u A�a?�c tr?�ng ca��a lua?�t La MA?. Ba�Yi va?�y, trong lua?�t hia��n hA�nh cA? cA?c khA?i nia��m quya�?n sa�Y ha�?u, quya�?n sa�� da�?ng ha??n cha?? ba??t A�a��ng sa??n lia�?n ka�? (A�a��a da��ch),a�� lA� nha�?ng khA?i nia��m cA? na��i hA�m ga?�n nh?� t?�??ng A�a��ng va��i cA?c khA?i nia��m cA?ng tA?n hoa?�c cha�� nha�?ng quan ha�� cA? cA?ng tA�nh cha??t trong lua?�t ca��a cA?c n?�a��c chA?u A�u. Tuy nhiA?n, do khA?ng xA?y da��ng lA? thuya??t va?�t quya�?n, ng?�a�?i lA�m lua?�t khA?ng cA? A�ia�?u kia��n khA?m phA? cA?c A�a?�c tA�nh chung ca��a loa??i quya�?n nA�y, tha�? hia��n trong cA?c cha?? A�a��nh nA?i trA?n.

Sa�� thia??u va??ng lA? thuya??t va?�t quya�?n a??nh h?�a�Yng xa??u A�a??n cha??t l?�a�?ng ka�? thua?�t ca��a lua?�t Via��t Nam. Trong khung ca??nh lua?�t tha��c A�a��nh, cA?c ha�� qua?? A�A?ng tia??c nha??t cA? la?? lA� sa�� ra A�a�?i nha�?ng quy A�a��nh liA?n quan A�a??n ma��t sa�� bia��n phA?p ba??o A�a??m tha��c hia��n nghA�a va�?, ca�? tha�? lA� cA?c bia��n phA?p tha?? cha??p vA� ca?�m ca�� tA�i sa??n. Do khA?ng nha?�n ra A�?�a�?c tA�nh cha??t va?�t quya�?n ca��a quan ha�� ba??o A�a??m nghA�a va�? loa??i nA�y, lua?�t A�A? A�a�? ra nha�?ng gia??i phA?p ba??o va�� la�?i A�ch mang tA�nh ngA?n cha?�n ta�� xa cA?c ra��i ro; cA?c gia??i phA?p xA?y da��ng theo ca??m tA�nh a??y vA? hA�nh trung cA? tA?c da�?ng ha??n cha?? ma��t cA?ch vA? lA? cA?c quya�?n ca��a cha�� sa�Y ha�?u vA� do A�A?, kA�m hA?m sa�� phA?t tria�?n l?�u thA?ng dA?n sa��.

2.2.1. Va?�t quya�?n ca��a cha�� na�? nha?�n ca?�m ca��, nha?�n tha?? cha??p tA�i sa??n

Quya�?n tra��c tia??p. Mang tA�nh cha??t va?�t quya�?n, cA?c quya�?n ca��a cha�� na�? nha?�n ca?�m ca��, nha?�n tha?? cha??p A�?�a�?c tha��c hia��n tra��c tia??p trA?n tA�i sa??n tha?? cha??p, ca?�m ca��. Ca�? tha�?, trong tr?�a�?ng ha�?p nghA�a va�? A�?�a�?c ba??o A�a??m khA?ng A�?�a�?c tha��c hia��n A�a?�y A�a��, thA� cha�� na�? tia??n hA�nh kA? biA?n tA�i sa??n ca?�m ca��, tha?? cha??p mA� khA?ng ca?�n ha�?i A? kia??n cha�� sa�Y ha�?u.

Trong lua?�t Via��t Nam hia��n hA�nh, do quya�?n ca��a cha�� na�? nha?�n ca?�m ca��, nha?�n tha?? cha??p khA?ng A�?�a�?c coi lA� va?�t quya�?n, mA� cha�� na�? khA?ng tha�? tha��c hia��n quya�?n ca��a mA�nh ma��t cA?ch tra��c tia??p, theo cA?ch nA?i trA?n. Trong tr?�a�?ng ha�?p na�? cA? ba??o A�a??m ba?�ng tha?? cha??p khA?ng A�?�a�?c tra??, thA� cha�� na�? cA? ba??o A�a??m pha??i yA?u ca?�u bA?n tha?? cha??p hoa?�c ng?�a�?i tha�� ba gia�? tA�i sa??n giao tA�i sa??n A�A? cho mA�nh A�a�? xa�� lA? (BLDS A?ia�?u 351 khoa??n 5). Na??u ng?�a�?i ta khA?ng giao, thA� cha�� na�? cha�� cA? tha�? tia??n hA�nh c?�a�?ng cha?? theo tha�� ta�?c chung va�? ba??t bua��c tha��c hia��n nghA�a va�?.

Quya�?n A�eo A�ua��i. Nh?� A�A? nA?i, va?�t quya�?n ba??o A�a??m nghA�a va�? cA? tA?c da�?ng thia??t la?�p quya�?n tra��c tia??p ca��a cha�� na�? A�a��i va��i giA? tra�� kinh ta?? ca��a tA�i sa??n ba??o A�a??m cha�� khA?ng pha??i A�a��i va��i chA�nh tA�i sa??n A�A?, tra�� tr?�a�?ng ha�?p nghA�a va�? khA?ng A�?�a�?c tha��c hia��n nghiA?m cha��nh mA� tA�i sa??n ca?�n A�?�a�?c kA? biA?n, cha�� na�? nha?�n ca?�m ca��, nha?�n tha?? cha??p trA?n nguyA?n ta??c khA?ng cA? quya�?n tha��c hia��n ba??t ka�? ma��t tA?c A�a��ng va?�t cha??t hay phA?p lA? nA�o A�a��i va��i tA�i sa??n dA?ng A�a�? ba??o A�a??m nghA�a va�?.

A?ia�?u A�A? cA�ng cA? nghA�a ra?�ng ng?�a�?i ca?�m ca��, tha?? cha??p, trong cha��ng ma��c tA?n tra�?ng quya�?n ca��a cha�� na�? nha?�n ca?�m ca��, nha?�n tha?? cha??p cA? tha�? A�?�a�?c tha��c hia��n khi ca?�n thia??t, va?�n cA? A�a?�y A�a�� cA?c quya�?n cha�� sa�Y ha�?u A�a��i va��i tA�i sa??n. RiA?ng ng?�a�?i ca?�m ca�� tA�i sa??n, do tA�i sa??n A�?�a�?c giao cho cha�� na�? nha?�n ca?�m ca�� na??m gia�?, khA?ng cA? A�ia�?u kia��n A�a�? tha��c hia��n cA?c quya�?n sa�� da�?ng vA� khai thA?c tA�i sa??n. Nh?�ng ng?�a�?i ca?�m ca��, tha?? cha??p va?�n cA? quya�?n A�a��nh A�oa??t A�a��i va��i tA�i sa??n.

RA� h??n, ng?�a�?i ca?�m ca��, tha?? cha??p cA? quya�?n chuya�?n nh?�a�?ng tA�i sa??n trong tA�nh tra??ng ca?�m ca��, tha?? cha??p cho ng?�a�?i khA?c. Nha�? ha�� tha��ng A�A?ng kA?5, ng?�a�?i A�?�a�?c A�a�? ngha�� nha?�n chuya�?n nh?�a�?ng bia??t rA� tA�nh tra??ng phA?p lA? ca��a tA�i sa??n; ba�Yi va?�y, ma��t khi cha??p nha?�n sa�� chuya�?n nh?�a�?ng, ng?�a�?i nha?�n chuya�?n nh?�a�?ng cA�ng cha??p nha?�n nha�?ng ra��i ro cA? tha�? A�a??n, trong tr?�a�?ng ha�?p nghA�a va�? A�?�a�?c ba??o A�a??m khA?ng A�?�a�?c tha��c hia��n. Na??u sa�� cha??p nha?�n lA� hoA�n toA�n ta�� nguya��n, A�a��ng tha�?i thoa?? mA?n cA?c A�ia�?u kia��n khA?c ca��a lua?�t chung va�? giao da��ch dA?n sa��, thA� via��c chuya�?n nh?�a�?ng cA? giA? tra��.

Cha�� na�? cA? ba??o A�a??m, va�? pha?�n mA�nh, khA?ng ca?�n ba?�n tA?m A�a??n via��c tA�m hia�?u xem tA�i sa??n A�A? A�?�a�?c chuya�?n nh?�a�?ng cho ai: na??u na�? khA?ng A�?�a�?c tra?? A�a��, thA� cha�� na�? tia??n hA�nh kA? biA?n tA�i sa??n. Cha�� sa�Y ha�?u tA�i sa??n a�Y tha�?i A�ia�?m kA? biA?n cA? hai sa�� la��a cha�?n: hoa?�c tra?? mA?n na�? A�?�a�?c ba??o A�a??m thay cho ng?�a�?i ma??c na�?, A�a�? ca��u la??y tA�i sa??n; hoa?�c A�a�? ma?�c cho cha�� na�? kA? biA?n tA�i sa??n a??y vA� bA?n A�a�? thu tia�?n tra�� na�?.

Trong khung ca??nh lua?�t tha��c A�a��nh Via��t Nam, cha�� na�? nha?�n ca?�m ca��, nha?�n tha?? cha??p khA?ng cA? va?�t quya�?n, do A�A?, khA?ng cA? quya�?n A�eo A�ua��i. A?a�? bA? A�a??p sa�� ma??t mA?t A�A?, lua?�t a�?treoa�? quya�?n A�a��nh A�oa??t ca��a cha�� sa�Y ha�?u trong tha�?i gian tA�i sa??n A�?�a�?c ca?�m ca��, tha?? cha??p (BLDS A?ia�?u 348 khoa??n 4). Cha��ng nA�o via��c ca?�m ca��, tha?? cha??p ch?�a cha??m da��t, tA�i sa??n liA?n quan na?�m ngoA�i l?�u thA?ng. Chuya�?n nh?�a�?ng tA�i sa??n ca?�m ca��, tha?? cha??p lA� giao da��ch vA? hia��u do vi pha??m A�ia�?u ca??m ca��a phA?p lua?�t vA� ng?�a�?i ca?�m ca��, tha?? cha??p mA� chuya�?n nh?�a�?ng tA�i sa??n cA? tha�? ba�� truy ca��u trA?ch nhia��m hA�nh sa�� va�? hA�nh vi la��a A�a??o.

Ma��i quan ha�� gia�?a giA? tra�� ca��a tA�i sa??n tha?? cha??p vA� giA? tra�� ca��a nghA�a va�? A�?�a�?c ba??o A�a??m. Ba??o A�a??m nghA�a va�? ba?�ng ca?�m ca��, tha?? cha??p tA�i sa??n khA?ng nha??t thia??t lA� dA?ng tA�i sa??n A�a�? tra?? na�?. Tr?�a��c ha??t, ng?�a�?i ma??c na�? pha??i tha��c hia��n nghA�a va�? tra?? na�? ca��a mA�nh. Na??u kha?? nA?ng nA�y xa??y ra thA� bia��n phA?p ba??o A�a??m khA?ng cA? lA? do A�a�? ta��n ta??i, pha??i cha??m da��t. Trong cha��ng ma��c nA�o A�A?, tA�i sa??n ba??o A�a??m nghA�a va�? A�?�a�?c coi lA� ph?�??ng tia��n tra?? na�? tia�?m nA?ng vA� da�� phA?ng: nA? cha�� A�?�a�?c dA?ng A�a�? tra?? na�? ma��t khi ph?�??ng tia��n chA�nh, ta��c lA� sa�� cha�� A�a��ng tra?? na�? ca��a ng?�a�?i ma??c na�?, khA?ng khai thA?c A�?�a�?c.

MA� A�A? ga�?i tA�i sa??n lA� ph?�??ng tia��n tra?? na�? tia�?m nA?ng vA� da�� phA?ng, thA� via��c A�A?nh giA? tia�?m nA?ng vA� ma��c A�a�� da�� phA?ng ca��a nA? pha??i lA� via��c ca��a cA?c bA?n trong cA?c quan ha�� nghA�a va�? ca�? tha�? cha�� khA?ng pha??i ca��a nhA� cha��c trA?ch. A ca?�n vay ma��t sa�� tia�?n lA?n ta��i ba ta�� A�a��ng nh?�ng cA?n nhA� A A�a��nh tha?? cha??p cha�� cA? giA? tra�� hai ta�� A�a��ng; nha?�n tha??y kha?? nA?ng tra?? na�? ca��a A ra??t sA?ng sa��a, ngA?n hA�ng A�a��ng A? cho vay vA� cha�� nha?�n tha?? cha??p ma��t tA�i sa??n cA? giA? tra�� khiA?m ta��n so va��i sa�� na�? vay. Sa�� thoa?? thua?�n A�A?, a�Y gA?c A�a�� phA?p lua?�t dA?n sa��, pha??i A�?�a�?c coi lA� cA? giA? tra��.

Trong ma��t vA� da�? khA?c, A tha?? cha??p ma��t cA?n nhA� tra�� giA? ba ta�� A�a��ng A�a�? vay ca��a B ma��t sa�� tia�?n lA?n ta��i hai ta�� A�a��ng; sau A�A?, A la??i mua��n tha?? cha??p cA?n nhA� a??y cho C A�a�? vay tia??p hai ta�� A�a��ng. Na??u C A�A? bia??t rA� va�? ma��i quan ha�� nghA�a va�? gia�?a A vA� B vA� va?�n cha??p nha?�n giao ka??t via��c tha?? cha??p, thA� giao ka??t nA�y cA? giA? tra��: trong tha�� ta�� ?�u tiA?n thanh toA?n na�? ba?�ng giA? tra�� ca��a tA�i sa??n, B A�a��ng a�Y va�� trA� sa�� ma��t; C A�a��ng tia??p theo. Ta??t nhiA?n, na??u A tra?? ha??t na�? cho B, thA� via��c tha?? cha??p giao ka??t gia�?a A vA� B cA�ng cha??m da��t. Khi A�A?, C A�?�a�?c nA?ng ca??p thA�nh cha�� na�? ?�u tiA?n sa�� ma��ta��

NA?i chung va�? ba??n cha??t, ba??o A�a??m nghA�a va�? lA� bia��n phA?p cA? tA?c da�?ng ca��ng ca�� lA?ng tin ca��a cha�� na�? vA�o kha?? nA?ng thanh toA?n ca��a ng?�a�?i ma??c na�?. Ba�Yi va?�y, cA? ca?�n ba??o A�a??m hay khA?ng, ba??o A�a??m A�a??n pha??m vi nA�o vA� a�?lia�?u l?�a�?nga�? ba??o A�a??m ma??nh A�a??n ma��c nA�o lA� do cha�� na�? mong mua��n vA� ng?�a�?i ma??c na�? A�A?p a��ng. Ta??t ca?? A�?�a�?c quya??t A�a��nh theo thoa?? thua?�n gia�?a cA?c bA?n, ng?�a�?i lA�m lua?�t khA?ng nA?n xen vA�o. Cha�� na�? cA? tha�? cha??p nha?�n cha�� ba??o A�a??m ma��t pha?�n nghA�a va�?, nghA�a lA� ba??o A�a??m ba?�ng ma��t hoa?�c nhia�?u tA�i sa??n mA� ta��ng giA? tra�� tha??p h??n sa�� na�? pha??i tra??; cha�� na�? cA? tha�? cha??p nha?�n ba??o A�a??m ba?�ng ma��t tA�i sa??n A�ang A�?�a�?c dA?ng A�a�? ba??o A�a??m cho ma��t nghA�a va�? khA?c A�a��i va��i ma��t ng?�a�?i khA?c;a��

KhA?ng tha��a nha?�n nha�?ng A�ia�?u a??y vA� A�a?�c bia��t lA� d?�a�?ng nh?� cA? sa�� nha?�m la?�n gia�?a ba??o A�a??m tha��c hia��n nghA�a va�? ba?�ng tA�i sa??n va��i dA?ng tA�i sa??n A�a�? tra?? na�?, ng?�a�?i lA�m lua?�t dA?n sa�� A�A? A�a�? ra nha�?ng quy ta??c mang A? nghA�a can thia��p vA�o via��c tha��c hia��n quya�?n ta�� do ka??t ?�a��c ca��a cA?c bA?n. Cha??ng ha??n, theo BLDS A?ia�?u 324 khoa??n 1, a�?ma��t tA�i sa??n cA? tha�? A�?�a�?c dA?ng A�a�? ba??o A�a??m nhia�?u nghA�a va�? dA?n sa��, na??u cA? giA? tra�� ta??i tha�?i A�ia�?m xA?c la?�p giao da��ch ba??o A�a??m la��n h??n ta��ng giA? tra�� cA?c nghA�a va�? A�?�a�?c ba??o A�a??m, tra�� tr?�a�?ng ha�?p cA? thoa?? thua?�n khA?c hoa?�c phA?p lua?�t cA? quy A�a��nh khA?ca�?.

Ng?�a�?i lA�m Lua?�t NhA� a�Y cA?n A�i xa h??n trong via��c thia??t la?�p sa�� giA?m ha�� cA?ng A�a��i va��i cua��c sa��ng dA?n sa��, khi cha�� cho phA�p dA?ng ma��t nhA� a�Y ba??o A�a??m cho nhia�?u nghA�a va�? A�?�a�?c xA?c la?�p va��i cA?ng ma��t ta�� cha��c tA�n da�?ng (A?ia�?u 114). CA? tha�? nA?i ra?�ng, va?�t quya�?n ba??o A�a??m nghA�a va�? trong khung ca??nh ca��a A�ia�?u lua?�t ka�? qua?�c A�A? A�A? ba�� bia??n da??ng thA�nh ma��t quan ha�� A�a��i nhA?n thua?�n tuA?. Tha?�m chA�, nA? cA?n khia??n cho cA?c quya�?n cha�� na�? cA? ba??o A�a??m tra�Y thA�nh trA?i quya�?n ga??n cha?�t va��i nhA?n thA?n ca��a cha�� na�?: na??u ma��t trong nha�?ng mA?n na�? cA? ba??o A�a??m A�?�a�?c cha�� na�? chuya�?n nh?�a�?ng cho ng?�a�?i khA?c, thA�, A?p da�?ng A?ia�?u 114 Lua?�t NhA� a�Y, hoa?�c lA� toA�n ba�� cA?c bia��n phA?p ba??o A�a??m A�a��i va��i cA?c trA?i quya�?n ca��a ma��t trong hai cha�� na�? sa?? A�?�??ng nhiA?n vA? hia��u, hoa?�c ma��t trong hai cha�� na�? ba�� bua��c pha??i ta�� ba�? via��c tha�? h?�a�Yng bia��n phA?p ba??o A�a??m A�a��i va��i quya�?n A�A?i na�? ca��a mA�nh.

A?A?ng kA? tha?? cha??p, ca?�m ca��: quya�?n tra�Y thA�nh nghA�a va�?. Via��c A�A?ng kA? va?�t quya�?n ba??o A�a??m tha��c hia��n nghA�a va�?, nh?� A�A? nA?i, cA? tA?c da�?ng thA?ng tin cho ng?�a�?i tha�� ba va�? sa�� ta��n ta??i ca��a va?�t quya�?n vA� lA� A�ia�?u kia��n A�a�? va?�t quya�?n A�?�a�?c tA?n tra�?ng. Trong tr?�a�?ng ha�?p cA? nhia�?u cha�� na�? cA? va?�t quya�?n cA?ng loa??i A�a��i va��i ma��t tA�i sa??n, thA� via��c A�A?ng kA? cA? tA?c da�?ng thia??t la?�p tha�� ta�� ?�u tiA?n gia�?a cA?c cha�� na�?: cha�� na�? A�A?ng kA? tr?�a��c A�?�a�?c xa??p a�Y va�� trA� ?�u tiA?n cao h??n cha�� na�? A�A?ng kA? sau.

CA? tha�? ta�� A�A? nha?�n tha??y ra?�ng, chA�nh cha�� na�? cA? ba??o A�a??m, cha�� khA?ng pha??i ng?�a�?i ma??c na�?, lA� ng?�a�?i cA? la�?i A�ch trong via��c tha��c hia��n A�A?ng kA?. Ba�Yi va?�y, lua?�t cA?c n?�a��c coi A�A?ng kA? lA� ma��t quya�?n A�?�a�?c tha��a nha?�n cho cha�� na�?: ma��t khi va?�t quya�?n A�?�a�?c xA?c la?�p, cha�� na�? cA? quya�?n A�A?ng kA? A�a�? cA?ng ba�� va?�t quya�?n ca��a mA�nh cho ma�?i ng?�a�?i bia??t. CA�ng theo logic suy nghA� A�A?, mA� lua?�t nA?i ra?�ng via��c xoA? A�A?ng kA? lA� ma��t quya�?n A�?�a�?c tha��a nha?�n cho ng?�a�?i ma??c na�?: ma��t khi na�? A�?�a�?c tra?? A�a��, thA� ng?�a�?i ma??c na�? cA? la�?i A�ch xoA? A�A?ng kA? A�a�? gia??i phA?ng tA�i sa??n kha�?i sa�� rA�ng bua��c ca��a va?�t quya�?n ba??o A�a??m nghA�a va�?.

Do khA?ng tha��a nha?�n tA�nh cha??t va?�t quya�?n ca��a quan ha�� ba??o A�a??m A�a��i va?�t, ng?�a�?i lA�m lua?�t luA?n coi via��c A�A?ng kA? vA� xoA? A�A?ng kA? lA� ma��t nghA�a va�? cha�� khA?ng pha??i lA� ma��t quya�?n xua??t phA?t ta�� nhu ca?�u chA�nh A�A?ng ca��a cha�� tha�? nha?�m ba??o va�� la�?i A�ch ca��a mA�nh. A?a?�c bia��t, via��c xA?c A�a��nh ng?�a�?i cA? nghA�a va�? A�A?ng kA? trong tr?�a�?ng ha�?p tha?? cha??p ba??t A�a��ng sa??n cA?n tra�Y nA?n ra��i ra??m do nha�?ng a�?na�� la��ca�? ta??o sa�� khA?c bia��t gia�?a Lua?�t A?a??t A�ai vA� Lua?�t NhA� a�Y. Ng?�a�?i lA�m Lua?�t A?a??t A�ai nA?i ra?�ng, via��c A�A?ng kA? vA� xoA? A�A?ng kA? lA� nghA�a va�? ca��a ng?�a�?i tha?? cha??p (Lua?�t A?a??t A�ai A?ia�?u 130 khoa??n 1 A�ia�?m b); trong khi A�A?, ng?�a�?i lA�m Lua?�t NhA� a�Y la??i nA?i ra?�ng via��c a�?thA?ng bA?oa�? tha?? cha??p vA� xoA? tha?? cha??p lA� nghA�a va�? ca��a ng?�a�?i nha?�n tha?? cha??pa��

ChA? thA�ch:

(1) Xem: F. Terry vA� Ph. Simler, Droit civil. Les biens, PrA�cis Dalloz, Paris, 1999, sa�� 52 vA� ka?? tia??p.

(2) Tha��c ra, jus ad rem trong suy nghA� ca��a ng?�a�?i La MA? lA� quya�?n A�?�a�?c yA?u ca?�u giao ma��t va?�t. Theo cA?ch hia�?u A�A? thA� jus ad rem cha�� lA� ma��t trong hai loa??i trA?i quya�?n, nh?� sa?? tha??y sau A�A?y.

(3) G. Cornu, Droit civil. Introduction. Les personnes. Les biens, Montchrestien, Paris, 1990, tr. 312.

(4) Trong ngA?n nga�? thA?ng da�?ng, trA?i quya�?n cA?n A�?�a�?c ga�?i lA� quya�?n A�A?i na�?.

(5) Trong tr?�a�?ng ha�?p tA�i sa??n A�?�a�?c ca?�m ca��, thA� nha�? tA�i sa??n A�ang A�?�a�?c cha�� na�? nha?�n ca?�m ca�� na??m gia�?, thay vA� nha�? ha�� tha��ng A�A?ng kA?a��

SOURCE: Ta?�P CHA? NGHIASN Ca�?U La?�P PHA?P A?Ia��N Ta��

Tags:

 
 

0 Comments

You can be the first one to leave a comment.

 
 

Leave a Comment