Trang chủ » KIẾN THỨC THẦU » Chính sách đấu thầu » Sa�� TRa�z La?�I A?A?NG LO NGa?�I Ca��A Ma�?T Ha�?C THUYa??T La��I THa�?I

Sa�� TRa�z La?�I A?A?NG LO NGa?�I Ca��A Ma�?T Ha�?C THUYa??T La��I THa�?I

Nha�?ng t?�a�Yng quy A�a��nh la��i tha�?i ca��a PhA?p la��nh Ha�?p A�a��ng kinh ta?? nA?m 1989 (PhA?p la��nh HA?KT) vA� Ba�� lua?�t DA?n sa�� (BLDS) nA?m 1995 ra?�ng, giao da��ch do ma��t phA?p nhA?n giao ka??t khi phA?p nhA?n nA�y khA?ng (hoa?�c ch?�a) cA? A�A?ng kA? kinh doanh (A?KKD) trong lA�nh va��c ca�? tha�? nA�o A�A? sa?? ba�� vA? hia��u, A�A? A�?�a�?c loa??i ba�? ba�Yi via��c ban hA�nh BLDS nA?m 2005. Nh?�ng, va��i sa�� l?�a�?ng ngA�y cA�ng tA?ng cA?c ba??n A?n tuyA?n vA? hia��u ha�?p A�a��ng do doanh nghia��p khA?ng A?KKD trong tha�?i gian ga?�n A�A?y, (tha�?i A�ia�?m ga?�n nha??t mA� chA?ng tA?i A�?�a�?c bia??t lA� Ba??n A?n sa�� 2354/2009/DSPT ngA�y 10/12/2009 ca��a TAND TP. Ha�� ChA� Minh1), thA� A�A?y lA� sa�� tra�Y la??i A�A?ng lo nga??i ca��a hia��n t?�a�?ng tuyA?n vA? hia��u ha�?p A�a��ng do phA?p nhA?n khA?ng cA? A?KKD.

BA�i via??t, vA� va?�y, sa?? ta?�p trung phA?n tA�ch ngua��n ga��c ha�?c thuya??t yA?u ca?�u phA?p nhA?n pha??i kinh doanh trong pha??m vi A?KKD trA?n tha?? gia��i, l?�a�?c sa�� A?p da�?ng quy A�a��nh ta??i Via��t Nam vA� nha�?ng khuya??n ngha�� cho TA?a A?n vA� c?? quan la?�p phA?p Via��t Nam va�? va??n A�a�? nA�y.

1. Ngua��n ga��c ca��a ha�?c thuya??t ultra vires

Ha�?c thuya??t yA?u ca?�u doanh nghia��p pha??i kinh doanh trong pha??m vi A?KKD hay trong vA?n kia��n thA�nh la?�p cA?ng ty nh?� A?ia�?u la�� (Charter hay Articles of Association) hoa?�c Tha�?a thua?�n thA�nh la?�p (Memorandum of Association) A�?�a�?c hia�?u chung trA?n tha?? gia��i lA� ha�?c thuya??t va�? ultra vires (the doctrine of ultra vires). Ha�?c thuya??t nA�y cA? ngua��n ga��c ta�� n?�a��c Anh. Ta??i cA?c n?�a��c theo ha�� tha��ng lua?�t la�?c A�a��a, ha�?c thuya??t nA�y khA?ng ta��n ta??i (nh?� ta??i n?�a��c A?a��c) hoa?�c cA? pha??m vi A?p da�?ng khA?ng A�A?ng ka�? (nh?� ta??i n?�a��c PhA?p)2. a�?Ultraa�? theo tia??ng La-tinh cA? nghA�a lA� v?�a�?t quA?, cA?n a�?viresa�? cA? nghA�a lA� tha?�m quya�?n ca��a ma��t ng?�a�?i3. Ha�?c thuya??t ultra vires A�?�a�?c A?p da�?ng trong ma��t sa�� ngA�nh lua?�t nh?� lua?�t hia??n phA?p, hA�nh chA�nh vA� cA?ng ty. Tuy nhiA?n, ha�?c thuya??t A�?�a�?c A?p da�?ng pha�� bia??n nha??t trong lua?�t cA?ng ty va��i nghA�a lA� hA�nh vi v?�a�?t quA? pha??m vi hoa??t A�a��ng kinh doanh ca��a cA?ng ty mA� A�A? A�?�a�?c nA?u trong vA?n kia��n thA�nh la?�p cA?ng ty (vA� A�A? A�?�a�?c A�A?ng kA? va��i c?? quan A�A?ng kA? cA?ng ty)4.

Va�? la��ch sa��, ha�?c thuya??t ultra vires A�?�a�?c A?p da�?ng A�a?�u tiA?n ta??i Anh A�a��i va��i cA?ng ty thA�nh la?�p theo cA?c A�a??o lua?�t ca��a Ngha�� via��n. CA?c cA?ng ty nA�y A�?�a�?c thA�nh la?�p nha?�m pha�?c va�? cho cA?c nhu ca?�u thia??t ya??u ca��a xA? ha��i nh?� giao thA?ng va?�n ta??i, A�ia��n la��c hay khai thA?c thana�� Trong cA?c A�a??o lua?�t thA�nh la?�p cA?ng ty cA? cA?c quy A�a��nh ha??n cha?? pha??m vi hoa??t A�a��ng ca��a cA?ng ty. Via��c vi pha??m cA?c quy A�a��nh ha??n cha?? nA�y A�?�a�?c coi lA� hA�nh vi ultra vires vA� giao da��ch vA� va?�y sa?? vA? hia��u5.

Tuy nhiA?n, ha�?c thuya??t cha�� ba??t A�a?�u A�?�a�?c A?p da�?ng pha�� bia??n sau sa�� ban hA�nh A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty ca�� pha?�n nA?m 1856 (Joint Stock Company Act 1856). Tr?�a��c tha�?i A�ia�?m ban hA�nh A�a??o lua?�t nA�y, ma��t cA?ng ty ca�� pha?�n ta??i Anh cA? t?� cA?ch vA� trA?ch nhia��m gia��ng nh?� ma��t cA?ng ty ha�?p danh. A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty ca�� pha?�n 1856 A�?�a�?c ban hA�nh nha?�m ma�?c A�A�ch sa��a A�a��i ba??n cha??t ha�?p danh ca��a cA?ng ty ca�� pha?�n. A?a?�c tA�nh vA? ha??n ca��a thA�nh viA?n ha�?p danh A�?�a�?c chuya�?n thA�nh A�a?�c tA�nh trA?ch nhia��m ha�?u ha??n ca��a ma��t ca�� A�A?ng cA?ng ty, sao cho phA? ha�?p va��i tinh tha?�n ca��a A?a??o lua?�t va�? TrA?ch nhia��m ha�?u ha??n 1855 (Limited Liability Act 1855). Tuy nhiA?n, khi ban hA�nh A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty ca�� pha?�n nA?m 1856, cA?c nhA� la?�p phA?p cA? suy nghA� ra?�ng, ma��t khi cho phA�p trA?ch nhia��m ca��a ca�� A�A?ng lA� ha�?u ha??n thA� cha�� na�? ca��a cA?ng ty sa?? khA?ng A�?�a�?c A�a??m ba??o. Ba�Yi vA�, ca�� A�A?ng trong cA?ng ty cA? tha�? la??m da�?ng A�a��a va�� trA?ch nhia��m ha�?u ha??n A�a�? tra��n trA?nh trA?ch nhia��m cA? nhA?n ca��a mA�nh6. VA� la?? A�A?, A�a�? ba??o va�� cha�� na�? vA� ca�� A�A?ng t?�??ng lai, A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty ca�� pha?�n 1856 cA? ma��t A�ia�?u khoa??n quy A�a��nh ra?�ng trong tha�?a thua?�n thA�nh la?�p cA?ng ty7, cA?c ca�� A�A?ng pha??i cA? A�ia�?u khoa??n va�? pha??m vi hoa??t A�a��ng ca��a cA?ng ty, trong A�A? lia��t kA? cA?c lA�nh va��c kinh doanh ca��a cA?ng ty8,9. Ba?�ng cA?ch nA�y, ma��t cha�� na�? hoa?�c ma��t ca�� A�A?ng t?�??ng lai cA? tha�? tham chia??u A�a??n A�ia�?u khoa??n va�? pha??m vi hoa??t A�a��ng ca��a cA?ng ty ta??i tha�?a thua?�n thA�nh la?�p/A�ia�?u la�� cA?ng ty A�a�? bia??t pha??m vi hoa??t A�a��ng ca��a cA?ng ty vA� quya??t A�a��nh cA? cho na�? hoa?�c A�a?�u t?� vA�o cA?ng ty hay khA?ng. Na??u cA?ng ty cA? hA�nh vi v?�a�?t quA? pha??m vi hoa??t A�a��ng A�A? quy A�a��nh thA� cha�� na�? hoa?�c ca�� A�A?ng cA? quya�?n yA?u ca?�u tA?a A?n ra la��nh cho cA?ng ty cha??m da��t hA�nh vi v?�a�?t quA? tha?�m quya�?n hoa?�c yA?u ca?�u gia??i tha�? cA?ng ty. A?a��i va��i giao da��ch v?�a�?t quA? tha?�m quya�?n A�A? giao ka??t va��i bA?n tha�� ba, ca�� A�A?ng hoa?�c cha�� na�? cA? quya�?n yA?u ca?�u tA?a A?n tuyA?n vA? hia��u giao da��ch va��i bA?n tha�� ba. Ta�� tha�?i A�ia�?m ban hA�nh A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty ca�� pha?�n 1856 vA� qua A?n la�� va�? Ashbury Carriage Company v. Riche10, ha�?c thuya??t ultra vires A�A? A�?�a�?c A?p da�?ng ra��ng kha??p n?�a��c Anh11.

Tuy nhiA?n, ngay ta�� khi A?p da�?ng ha�?c thuya??t ultra vires, cA?c bA?n liA?n quan A�A? tha??y nha�?ng nh?�a�?c A�ia�?m ca��a ha�?c thuya??t nA�y khi nA? ha??n cha?? quya�?n ta�� do kinh doanh ca��a doanh nghia��p. Nha�?ng ng?�a�?i A�ia�?u hA�nh doanh nghia��p ma��t ma?�t luA?n pha??i xA?c A�a��nh xem hA�nh vi ca��a mA�nh A�ang tha��c hia��n nhA?n danh doanh nghia��p cA? na?�m trong pha??m vi hoa??t A�a��ng ca��a doanh nghia��p hay khA?ng. Na??u khA?ng, dA? A�A? lA� c?? ha��i kinh doanh cA? la�?i nhua?�n cao cA�ng khA?ng A�?�a�?c quya�?n giao da��ch. Ta??t nhiA?n, cA?c ca�� A�A?ng cA? tha�? sa��a A�a��i tha�?a thua?�n thA�nh la?�p vA� A�ia�?u la�� t?�??ng a��ng nh?�ng quy trA�nh sa��a A�a��i thA� lA?u mA� c?? ha��i kinh doanh cA? tha�? A�A? ba�� ma??t. A?a��i va��i cA?c bA?n giao da��ch va��i doanh nghia��p, tr?�a��c khi giao da��ch cA�ng pha??i tA�m hia�?u xem doanh nghia��p cA? tha?�m quya�?n giao ka??t trong ma��t lA�nh va��c nA�o A�A? khA?ng. Tuy nhiA?n, quan tra�?ng h??n lA� ma��t bA?n A?c A? luA?n cA? tha�? la??m da�?ng ha�?c thuya??t A�a�? yA?u ca?�u vA? hia��u ha�?p A�a��ng, khia??n ha�?c thuya??t tra�Y thA�nh ma��t cA?i ba?�y cho nha�?ng bA?n ngay tA�nh12. ChA�nh ba??n thA?n tA?a A?n cA�ng nha?�n tha??y sa�� ba??t ha�?p lA? ca��a quy A�a��nh mA� nha�?ng A?n la�� sau A�A?, tA?a A?n ba?�ng cA?ch nA�y hay cA?ch khA?c gia??m thia�?u A�i tA�nh hA� kha??c ca��a ha�?c thuya??t ultra vires mA� chA�nh tA?a A�A? A?p da�?ng13.

VA� nha�?ng la?? nA�y mA� Anh qua��c A�A? tha��c hia��n ma��t loa??t nha�?ng sa��a A�a��i trong lua?�t cA?ng ty ca��a mA�nh A�a�? loa??i ba�? a??nh h?�a�Yng ba??t la�?i ca��a ha�?c thuya??t. Nha�?ng sa��a A�a��i la��n A�a��i va��i ha�?c thuya??t A�?�a�?c tha��c hia��n ta??i A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty 1948 (Companies Act 1948), A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty 1985 (Companies Act 1985) vA� A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty 1989 (Companies Act 1989). Trong A�A?, nha�?ng sa��a A�a��i ta??i A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty 1989 A�?�a�?c coi lA� tria��t A�a�? nha??t.

Khoa??n 1 A?ia�?u 35, A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty 1989 quy A�a��nh: a�?TA�nh cA? hia��u la��c ca��a ma��t hA�nh vi ca��a cA?ng ty khA?ng ba�� a??nh h?�a�Yng ba�Yi lA? do ra?�ng cA?ng ty khA?ng cA? tha?�m quya�?n tha��c hia��n hA�nh vi A�A? nh?� A�?�a�?c quy A�a��nh ta??i tha�?a thua?�n thA�nh la?�p cA?ng tya�?14.

Theo quy A�a��nh trA?n, dA? cA?ng ty cA? hay khA?ng quy A�a��nh ta??i Tha�?a thua?�n thA�nh la?�p/A?ia�?u la�� pha??m vi hoa??t A�a��ng, kinh doanh ca��a mA�nh nh?�ng quy A�a��nh nA�y sa?? khA?ng cA? hia��u la��c khi cA?ng ty tha��c hia��n giao da��ch va��i bA?n tha�� ba (dA? bA?n tha�� ba lA� ngay tA�nh hay tha?�m chA� A?c A?)15. NA?i cA?ch khA?c, giao da��ch va��i bA?n tha�� ba va?�n cA? hia��u la��c dA? giao da��ch nA�y v?�a�?t quA? lA�nh va��c ngA�nh, ngha�? kinh doanh ca��a cA?ng ty.

Tuy nhiA?n, ma?�c dA? tha��a nha?�n tA�nh cA? hia��u la��c ca��a giao da��ch va��i bA?n tha�� ba, cA?c nhA� la?�p phA?p Anh va?�n cho phA�p ha�?c thuya??t cA? giA? tra�� rA�ng bua��c trong na��i ba�� cA?ng ty. Gia?? sa�� cA?c ca�� A�A?ng trong Tha�?a thua?�n thA�nh la?�p va?�n quy A�a��nh va�? pha??m vi hoa??t A�a��ng ca��a cA?ng ty mA� ng?�a�?i A�a??i dia��n cho cA?ng ty la??i hA�nh A�a��ng v?�a�?t quA? pha??m vi nA�y, gA?y thia��t ha??i cho cA?ng ty hay cha�� na�? thA� ng?�a�?i A�a??i dia��n sa?? cha��u trA?ch nhia��m tra��c tia??p va��i ca�� A�A?ng hoa?�c cha�� na�? cA?ng ty. Ca�� A�A?ng hay cha�� na�? khA?c cA? quya�?n kia��n A�A?i ng?�a�?i A�a??i dia��n cA?ng ty cho hA�nh vi ultra vires A�?�a�?c tha��c hia��n ba�Yi ng?�a�?i nA�y.

Nh?� va?�y, cA? tha�? tha??y qua tha�?i gian, na��i hA�m ca��a ha�?c thuya??t ultra vires A�A? A�?�a�?c thay A�a��i ngay ta??i n?�a��c nguyA?n xa�� ca��a ha�?c thuya??t. Theo A�A?, ha�?c thuya??t khA?ng cA? giA? tra�� rA�ng bua��c A�a��i va��i bA?n tha�� ba. Ha�?p A�a��ng, giao da��ch va��i bA?n tha�� ba v?�a�?t quA? pha??m vi hoa??t A�a��ng kinh doanh va?�n cA? hia��u la��c. Tuy nhiA?n, ha�?c thuya??t la??i cA? giA? tra�� rA�ng bua��c trong na��i ba�� cA?ng ty. C?? quan A�ia�?u hA�nh ca��a cA?ng ty khi giao ka??t ha�?p A�a��ng pha??i cha��u trA?ch nhia��m tra��c tia??p va��i ca�� A�A?ng hay cha�� na�? cho nha�?ng giao da��ch v?�a�?t quA? pha??m vi hoa??t A�a��ng kinh doanh nA?u ta??i vA?n kia��n thA�nh la?�p cA?ng ty.

2. L?�a�?c sa�� A?p da�?ng ha�?c thuya??t ta??i Via��t Nam vA� ma��t sa�� khuya??n ngha��

a�z Via��t Nam, d?�a�?ng nh?� yA?u ca?�u va�? doanh nghia��p pha??i hoa??t A�a��ng trong pha??m vi A?KKD16A�?�a�?c A�a�? ca?�p A�a?�u tiA?n ta??i PhA?p la��nh HA?KT. A?ia�?m b, Khoa??n 1, A?ia�?u 8 PhA?p la��nh nA�y quy A�a��nh ha�?p A�a��ng sa?? vA? hia��u toA�n ba�� na??u a�?ma��t trong cA?c bA?n kA? ka??t ha�?p A�a��ng kinh ta?? khA?ng cA? A?KKD theo quy A�a��nh ca��a phA?p lua?�t A�a�? tha��c hia��n cA?ng via��c A�A? thoa?? thua?�n trong ha�?p A�a��nga�?.

Tia??p theo, A?ia�?u 96 BLDS nA?m 1995 cA�ng kha??ng A�a��nh ma��t phA?p nhA?n a�?pha??i hoa??t A�a��ng A�A?ng ma�?c A�A�ch [A�?�a�?c thA�nh la?�p]a�?. A?A?y lA� ma��t quy A�a��nh ba??t bua��c, via��c vi pha??m sa?? mang A�a??n ha?�u qua??, trong pha??m vi giao da��ch dA?n sa��/kinh ta??, lA� ha�?p A�a��ng vA? hia��u.

A?ia�?u 8 Lua?�t Doanh nghia��p nA?m 1999 cA�ng quy A�a��nh doanh nghia��p cA? nghA�a va�? a�?hoa??t A�a��ng kinh doanh theo A�A?ng cA?c ngA�nh, ngha�? A�A? A�A?ng kA?a�?. Lua?�t nA�y cA?n A�a�? ca?�p ha?�u qua?? hA�nh chA�nh A�a��i va��i hA�nh vi vi pha??m, cA?n ha?�u qua?? va�? ma?�t phA?p lua?�t dA?n sa�� (giao da��ch cA? vA? hia��u hay khA?ng), lua?�t khA?ng A�a�? ca?�p ta��i.

CA?c nhA� lA�m lua?�t khA?ng gia??i thA�ch vA� sao ha�? A�a?�t ra cA?c yA?u ca?�u trA?n. VA� va?�y, tha?�t khA? mA� xA?c A�a��nh A�?�a�?c A? chA� A�A�ch tha��c ca��a nhA� lA�m lua?�t Via��t Nam. Trong ma��t bA�i nghiA?n ca��u va�? ha�?c thuya??tultra vires ta??i cA?c n?�a��c theo ha�� tha��ng kinh ta?? xA? ha��i cha�� nghA�a (XHCN), hai nhA� nghiA?n ca��u ng?�a�?i Trung Qua��c A�A? cha��ng minh ra?�ng, via��c quy A�a��nh doanh nghia��p pha??i hoa??t A�a��ng trong pha??m vi A?KKD cA? ngua��n ga��c lA� nha?�m A�a�? ba??o A�a??m ra?�ng cA?c doanh nghia��p nhA� n?�a��c hoa??t A�a��ng theo A�A?ng cA?c cha�� tiA?u, ka?? hoa??ch kinh ta?? ca��a NhA� n?�a��c ta??i cA?c n?�a��c theo mA? hA�nh kinh ta?? ta?�p trung XHCN tr?�a��c A�A?y17. NhA� n?�a��c giao va��n cho cA?c doanh nghia��p (NhA� n?�a��c) vA� yA?u ca?�u cA?c doanh nghia��p nA�y pha??i hoa??t A�a��ng trong pha??m vi lA�nh va��c, ngA�nh ngha�? mA� mA�nh cho phA�p thA�nh la?�p.

Ka�? ta�� tha�?i A�ia�?m Via��t Nam ban hA�nh PhA?p la��nh HA?KT vA� BLDS nA?m 1995, quy A�a��nh yA?u ca?�u doanh nghia��p pha??i hoa??t A�a��ng trong pha??m vi A?KKD cA�ng A�A? ta??o ra nhia�?u phia�?n toA?i cho doanh nghia��p lA�m A?n A�a��ng A�a??n. BA?n khA?ng ngay tA�nh luA?n via��n A�a??n quy A�a��nh nA�y A�a�? tra��n trA?nh trA?ch nhia��m ca��a mA�nh18. TA?a A?n A�A? tuyA?n ba�� vA? hia��u ra??t nhia�?u ha�?p A�a��ng cha�� vA� doanh nghia��p vi pha??m quy A�a��nh nA�y. Nha?�n tha��c A�?�a�?c sa�� vA? lA? ca��a quy A�a��nh, trong pha??m vi tha?�m quya�?n ca��a mA�nh, TA?a A?n nhA?n dA?n ta��i cao trong Ngha�� quya??t sa�� 04/2003/NQ-HA?TP A�A? na��i la�?ng tA�nh hA� kha??c ca��a quy A�a��nh ba?�ng via��c cho phA�p bA?n khA?ng A?KKD na??u A�A? ba�� sung A?KKD tr?�a��c khi xa??y ra tranh cha??p (sau khi ha�?p A�a��ng A�?�a�?c giao ka??t) thA� ha�?p A�a��ng va?�n cA? hia��u la��c19.

Via��c ban hA�nh BLDS nA?m 2005 vA� Lua?�t Th?�??ng ma??i nA?m 2005 A�A? thay tha?? BLDS nA?m 1995 vA� PhA?p la��nh HA?KT. Ha?�u qua?? vA? hia��u ta??i cA?c vA?n ba??n trA?n A�A? A�?�a�?c ga�? ba�?. Tuy nhiA?n, Lua?�t Doanh nghia��p nA?m 2005 la??i va?�n gia�? nguyA?n A�ia�?u khoa??n yA?u ca?�u doanh nghia��p cA? nghA�a va�? hoa??t A�a��ng trong pha??m vi A?KKD ta??i Khoa??n 1 A?ia�?u 9. A?A?y lA� tia�?n A�a�? cho sa�� tra�Y la??i ca��a ha?�u qua?? ha�?p A�a��ng vA? hia��u do doanh nghia��p vi pha??m pha??m vi A?KKD mA� va�? A?n nA?i ta??i pha?�n A�a?�u bA�i via??t lA� ma��t vA� da�?.

Via��c A?p da�?ng tra�Y la??i ha�?c thuya??t ultra vires ta??i Via��t Nam la??i ma��t la?�n na�?a mang A�a??n tA�nh khA?ng tha�? l?�a�?ng tr?�a��c ca��a giao da��ch vA� nha�?ng phA?n quya??t ba??t ha�?p lA? sau A�A?. CA?i ba?�y cho bA?n ngay tA�nh la??i A�?�a�?c chA?ng ra vA� la??m da�?ng ba�Yi cA?c bA?n A?c A?.

A?a�? ta??o mA?i tr?�a�?ng kinh doanh a��n A�a��nh, lA�nh ma??nh, ba??o va�� bA?n ngay tA�nh, cA?c nhA� lA�m lua?�t Via��t Nam ca?�n pha??i quy A�a��nh tria��t A�a�? va�? ha?�u qua?? dA?n sa�� ca��a yA?u ca?�u kinh doanh trong pha??m vi A?KKD. Giao da��ch v?�a�?t quA? pha??m vi A?KKD cA? vA? hia��u hay khA?ng? Tr?�a�?ng ha�?p nA�o thA� vA? hia��u vA� vA� sao?

A?a�? tra?? la�?i nha�?ng cA?u ha�?i nA�y, gia??i phA?p ca��a Anh qua��c, n??i nguyA?n xa�� ca��a ha�?c thuya??t ultra vires, lA� A�A?ng A�a�? cho nhA� lA�m lua?�t vA� cA?c TA?a A?n Via��t Nam quan tA?m, tham kha??o.

Ma��t A�ia�?m ca?�n l?�u A? lA� trong cA?c ngA�nh, ngha�? kinh doanh luA?n cA? ngA�nh, ngha�? kinh doanh cA? A�ia�?u kia��n. Ta��c lA� phA?p lua?�t quy A�a��nh doanh nghia��p cha�� cA? tha�? kinh doanh khi cA? cha��ng cha�� hA�nh ngha�? hoa?�c A�ia�?u kia��n va��n hoa?�c A�ia�?u kia��n khA?c va�? c?? sa�Y va?�t cha??t, con ng?�a�?ia�� Cha�� khi tha�?a mA?n nha�?ng A�ia�?u kia��n phA?p lua?�t quy A�a��nh, doanh nghia��p ma��i A�?�a�?c quya�?n kinh doanh trong lA�nh va��c nA�y. NA? khA?c va��i cA?c ngA�nh kinh doanh thA?ng th?�a�?ng, n??i doanh nghia��p cha�� ca?�n tha��c hia��n via��c A�A?ng kA? vA� sa?? A�?�??ng nhiA?n A�?�a�?c kinh doanh trong lA�nh va��c A�A?. Va?�y, gia?? sa�� na??u ma��t cA?ng ty ch?�a tha�?a mA?n A�ia�?u kia��n kinh doanh do phA?p lua?�t yA?u ca?�u, vA� da�? ch?�a cA? cha��ng cha�� hA�nh ngha�?, gia??y phA�p kinh doanh hay va��n phA?p A�a��nh, nh?�ng la??i giao da��ch va��i ma��t bA?n tha�� ba thA� giao da��ch cA? vA? hia��u hay khA?ng? Va�? va??n A�a�? nA�y, nguyA?n ta??c chung lA� tha?�m phA?n sa?? pha??i xA?c A�a��nh xem yA?u ca?�u va�? A�ia�?u kia��n kinh doanh lA� quy A�a��nh ca??m (quy A�a��nh ba??t bua��c) ca��a phA?p lua?�t hay cha�� lA� quy A�a��nh mang tA�nh qua??n lA? hA�nh chA�nh. Na??u quy A�a��nh va�? A�ia�?u kia��n kinh doanh lA� quy A�a��nh ca??m (ba??t bua��c) ca��a phA?p lua?�t a�� yA?u ca?�u A�?�a�?c A�a?�t ra A�a�? ba??o va�� la�?i A�ch cA?ng ca��ng (vA� da�? sa��c kha�?e ca��ng A�a��ng, an ninh qua��c giaa��), bA?n liA?n quan nha??t thia??t pha??i tha�?a mA?n A�ia�?u kia��n kinh doanh ma��i A�?�a�?c giao da��ch, thA� ha?�u qua?? giao da��ch sa?? vA? hia��u tuya��t A�a��i. Na??u lA� quy A�a��nh mang tA�nh qua??n lA? a�� yA?u ca?�u mang tA�nh qua??n lA? hA�nh chA�nh nhA� n?�a��c mA� khA?ng pha??i A�a�? ba??o va�� la�?i A�ch cA?ng ca��ng, thA� giao da��ch khA?ng nha??t thia??t ba�� vA? hia��u mA� ha?�u qua?? cha�� lA� pha??t vi pha??m hA�nh chA�nh A�a��i va��i cA?c bA?n vi pha??m.

ChA? thA�ch:

(1) Na��i dung tranh cha??p ca��a va�? A?n lA� nguyA?n A�??n giao ka??t ha�?p A�a��ng da��ch va�? (tha��c cha??t lA� ha�?p A�a��ng a��y quya�?n) va��i ba�� A�??n, a��y quya�?n cho ba�� A�??n thay ma?�t mA�nh gia??i quya??t nha�?ng va??n A�a�? ta��n A�a�?ng ca��a ma��t ha�?p A�a��ng chuya�?n nh?�a�?ng quya�?n sa�� da�?ng A�a??t. NguyA?n A�??n A�A? thanh toA?n phA� da��ch va�? lA�m nhia�?u A�a�?t, ta��ng ca��ng 300.000.000 A�a��ng cho ba�� A�??n. Sau nA�y, cho ra?�ng ba�� A�??n khA?ng hoA�n thA�nh cA?ng via��c vA� khA?ng cA? cha��c nA?ng lA�m da��ch va�? phA?p lA? nA?n nguyA?n A�??n kha�Yi kia��n yA?u ca?�u TA?a A?n tuyA?n ba�� vA? hia��u ha�?p A�a��ng da��ch va�?. Ba�� A�??n cho ra?�ng ha�?p A�a��ng da��ch va�? nA�y lA� ha�?p A�a��ng dA?n sa�� thua?�n tA?y vA� mA�nh A�A? tha��c hia��n ma��t sa�� cA?ng via��c nha??t A�a��nh nA?n yA?u ca?�u TA?a A?n tha��a nha?�n tA�nh cA? hia��u la��c ca��a ha�?p A�a��ng vA� nguyA?n A�??n cA? nghA�a va�? thanh toA?n phA� da��ch va�?. TAND TP. Ha�� ChA� Minh ngA�y 12/10/2009 A�A? tuyA?n: a�?CA?n ca�� A?ia�?u 7 vA� A?ia�?u 9, Lua?�t Doanh nghia��p [2005] thA� doanh nghia��p pha??i tha��c hia��n kinh doanh ngA�nh, ngha�? ca�? tha�? A�?�a�?c tha�? hia��n ba?�ng gia??y phA�p kinh doanh, hoa??t A�a��ng kinh doanh theo A�A?ng ngA�nh, ngha�? A�A? ghi trong gia??y cha��ng nha?�n A?KKDa�?. Do na��i dung A?KKD ca��a ba�� A�??n a�?khA?ng cA? na��i dung nA�o nh?� ha�?p A�a��ng da��ch va�? A�A? kA?a�? nA?n ha�?p A�a��ng da��ch va�? nA�y lA� vA? hia��u, ba�� A�??n pha??i hoA�n tra?? cho nguyA?n A�??n khoa??n phA� da��ch va�? A�A? nha?�n (300.000.000 A�a��ng).

(2) Xem Lutz-Christian Wolf trong a�?The Disappearance of the Ultra Vires Doctrine in Greater China: Harmonized Legislative Action or (simply) an Accident of History?a�?, Northwestern Journal of International Law and Business, 2003, tr. 635.

(3) Xem Paul L. Davies trong cua��n sA?ch a�?Principles of Modern Company Lawa�?, Nxb. Sweet & Maxwell Ltd, 1997, tr. 202.

(4) Trong ma��t sa�� tr?�a�?ng ha�?p khA?c, ultra vires lA� hA�nh vi v?�a�?t quA? tha?�m quya�?n ca��a ma��t c?? quan cha��c nA?ng ca��a cA?ng ty nh?� giA?m A�a��c, ha��i A�a��ng qua??n tra��a�� Tuy nhiA?n, do mang ba??n cha??t khA?c, va??n A�a�? khA?ng A�?�a�?c A�a�? ca?�p ta??i A�A?y.

(5) Xem Stephen Griffin trong a�?The Rise and Fall of the Ultra Vires Rule in Corporate Lawa�?, Mountbatten Journal of Legal Studies, sa�� 2, 1998.

(6) Xem Stephen. tlA�d.

(7)Theo lua?�t cA?ng ty cA?c n?�a��c theo ha�� tha��ng thA?ng lua?�t, vA?n kia��n thA�nh la?�p cA?ng ty bao ga��m A�ia�?u la�� vA� tha�?a thua?�n thA�nh la?�p cA?ng ty.

(8) A?ia�?u khoa??n va�? hoa??t A�a��ng ca��a cA?ng ty cA�ng A�?�a�?c nA?u ta??i A�ia�?u la�� ca��a cA?ng ty.

(9) Ma��t lA? do kA�m quan tra�?ng h??n lA� A�a�? trA?nh hia��n t?�a�?ng a�?buA?n bA?n A�A?ng kA? cA?ng tya�?.

(10) Xem va�? Ashbury Carriage Company v. Riche, L.R. 7 H.L. 653 (1875). Trong va�? kia��n nA�y, nguyA?n A�??n cha�� A?KKD lA� sa??n xua??t vA� bA?n toa xe la��a nh?�ng A�A? kA? ha�?p A�a��ng A�a��ng A? ca??p va��n cho via��c xA?y da��ng ha�� tha��ng xe la��a ta??i Ba��. Sau A�A?, cA?ng ty khA?ng tha��c hia��n via��c ca??p va��n vA� ba�� kia��n. CA?ng ty via��n lA? cho via��c vi pha??m ha�?p A�a��ng lA� hA�nh vi ca??p va��n v?�a�?t quA? pha??m vi hoa??t A�a��ng kinh doanh ca��a cA?ng ty. Va�? kia��n A�?�a�?c A�?�a A�a??n TA?a A?n ta��i cao (the House of Lords) vA� tA?a nA�y A�A? phA?n quya??t ra?�ng hA�nh vi ca??p va��n lA� hA�nh vi ultra vires, v?�a�?t quA? tha?�m quya�?n ca��a cA?ng ty vA� vA� va?�y, vA? hia��u tuya��t A�a��i (void ab initio).

(11) Xem Davies, sA�d, tr. 203.

(12) Xem Davies, sA�d, tr. 204.

(13) CA? tha�? xem, vA� da�? va�? A-G v Great Eastern Rly Co, 5 App Cas 473, HL (1880). Theo A�A?, TA?a A?n ta��i cao phA?n quya??t ra?�ng, ngoA�i nha�?ng lA�nh va��c kinh doanh A�A? A�?�a�?c lia��t kA? ca�? tha�? ta??i tha�?a thua?�n thA�nh la?�p thA� nha�?ng lA�nh va��c ba�� tra�? hoa?�c liA?n quan A�a??n lA�nh va��c chA�nh nA�y cA�ng A�?�a�?c xem lA� lA�nh va��c kinh doanh trong tha?�m quya�?n ca��a cA?ng ty.

(14) A?ia�?u 35 vA� 35(A) ca��a A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty 1989 A�A? tra�Y thA�nh A?ia�?u 39 vA� 40 ca��a A?a??o lua?�t va�? CA?ng ty 2006 hia��n hA�nh.

(15) Ta��c lA� bia??t hoa?�c khA?ng bia??t cA?ng ty A�ang cA? giao da��ch v?�a�?t quA? tha?�m quya�?n.

(16) L?�u A? ra?�ng va�? hA�nh tha��c A?p da�?ng ha�?c thuya??t ultra vires ta??i Via��t Nam cA? khA?c ma��t chA?t. A?A? lA� phA?p lua?�t yA?u ca?�u doanh nghia��p pha??i hoa??t A�a��ng trong pha??m vi A?KKD, cA?n ta??i Anh qua��c lA� hoa??t A�a��ng trong pha??m vi A�ia�?u khoa??n va�? pha??m vi hoa??t A�a��ng trong tha�?a thua?�n thA�nh la?�p vA� A�ia�?u la��. Tuy nhiA?n, sa�� khA?c bia��t nA�y cha�� lA� hA�nh tha��c. Va�? ba??n cha??t A�a�?u lA� doanh nghia��p pha??i hoa??t A�a��ng trong pha??m vi A�ia�?u la��/tha�?a thua?�n thA�nh la?�p A�A? A�?�a�?c A�A?ng kA? va��i c?? quan A�A?ng kA? cA?ng ty.

(17) Xem Zhong Jianhua vA� Yu Guanghua trong a�?Chinaa��s Uniform Contract Law: Progress and Problemsa�? ta??i Ta??p chA� UCLA Pacific Basin Law Journal, 1999, tr. 18 (gia??i thA�ch cha��c nA?ng ca��a ha�?c thuya??t ultra vires trong cA?c na�?n kinh ta?? XHCN).

(18) Ba�Yi ha?�u qua?? vA? hia��u ha�?p A�a��ng, cA?c bA?n hoA�n tra?? cho nhau nha�?ng gA� A�A? nha?�n khia??n ma��t bA?n khA?ng pha??i thanh toA?n thA? lao, tia�?n lA?i hoa?�c sa�� da�?ng tA�i sa??n ma��t tha�?i gian ra��i la??i cA? tha�? tra?? cho bA?n bA?n v.va��

(19) A?ia�?m 1(a) Ngha�� quya??t 04/2003/NQ-HA?TP ca��a TANDTC ngA�y 27/05/2003.

SOURCE: Ta?�P CHA? NGHIASN Ca�?U La?�P PHA?P A?Ia��N Ta��

Tags:

 
 

0 Comments

You can be the first one to leave a comment.

 
 

Leave a Comment