Trang chủ » KIẾN THỨC THẦU » Chính sách đấu thầu » XA�Y Da��NG La?�I CHa?? A?a�SNH CHIa??M Ha��U Ba?�NG CHa?�T LIa��U KHOA Ha�?C PHA� Ha�?P

XA�Y Da��NG La?�I CHa?? A?a�SNH CHIa??M Ha��U Ba?�NG CHa?�T LIa��U KHOA Ha�?C PHA� Ha�?P

PhA?n tA�ch, so sA?nh na��i dung ca��a quya�?n sa�Y ha�?u vA� chia??m ha�?u trong phA?p lua?�t cA?c n?�a��c, ta�� ca�� ta��i kim, phA?n tA�ch cA?n nguyA?n ca��a sa�� ba??t ha�?p lA? A�a?�c thA? trong c?? cha?? ba??o va�� quya�?n sa�Y ha�?u A�ang va?�n hA�nh a�Y Via��t Nam khi tha��a nha?�n chia??m ha�?u nh?� lA� ma��t pha?�n na��i dung ca��a quya�?n sa�Y ha�?u, ng?�a�?i via??t yA?u ca?�u pha??i nhA�n nha?�n la??i quan ha�� chia??m ha�?u theo A�A?ng ba??n cha??t, lA� tA?ch quya�?n chia??m ha�?u ra kha�?i quya�?n sa�Y ha�?u vA� tra?? nA? va�? va�� trA� thA�ch ha�?p tr?�a��c khi hoA�n thia��n phA?p lua?�t sa�Y ha�?u.

KhA?ng bia??t ta�� lA?c nA�o, quya�?n sa�Y ha�?u a�Y Via��t Nam A�?�a�?c phA?n tA�ch va�? ma?�t na��i dung thA�nh ba quya�?n nA?ng: chia??m ha�?u, sa�� da�?ng vA� A�a��nh A�oa??t. Quan nia��m a??y A�?�a�?c nha�?ng ng?�a�?i soa??n tha??o Ba�� lua?�t DA?n sa�� (BLDS) nA?m 1995 vA� ca?? BLDS nA?m 2005 sau nA�y tha??m nhua?�n vA� tra�Y thA�nh t?� t?�a�Yng cha�� A�a??o, A�?�a�?c quA?n tria��t trong quA? trA�nh xA?y da��ng cA?c quy ta??c ca��a Ba�� lua?�t liA?n quan A�a??n quya�?n sa�Y ha�?u. Cha?? A�a�� phA?p lA? va�? sa�Y ha�?u a�Y Via��t Nam tra�Y nA?n A�a?�c thA? vA� A�ia�?u nA�y khia??n cho via��c ca??i cA?ch phA?p lua?�t dA?n sa�� trong khung ca??nh ha��i nha?�p, A�a?�c bia��t va�? pha?�n liA?n quan A�a??n tA�i sa??n, lA� via��c khA?ng A�??n gia??n. Tra�Y nga??i chA�nh A�a��i va��i via��c ca??i cA?ch lA� sa�� khA?c bia��t la��n gia�?a Via��t Nam vA� cA?c na�?n vA?n hoA? phA?p lA? tiA?u bia�?u trong cA?ch hia�?u va�? na��i dung ca��a quya�?n sa�Y ha�?u, ta�� A�A? a??nh h?�a�Yng A�a??n cA?ch A�a��nh va�� cha?? A�a��nh chia??m ha�?u trong phA?p lua?�t tA�i sa??n.

1. Chia??m ha�?u trong lua?�t cA?c n?�a��c

1.1. Lua?�t ca�� La MA?

Sa�Y ha�?u vA� chia??m ha�?u1. Ta�� ra??t sa��m, cA?c nhA� lua?�t ha�?c ca�� La MA? A�A? nha?�n tha��c A�?�a�?c sa�� ca?�n thia??t phA?n bia��t gia�?a sa�Y ha�?u (ownership) vA� chia??m ha�?u (possession), nh?� lA� sa�� phA?n bia��t gia�?a na��i dung vA� hA�nh tha��c ca��a ma��t quan ha�� xA? ha��i.

Trong ma��t tA�nh hua��ng A�a?�c thA?, ca?? tha?? gia��i A�a��ng tr?�a��c ma��t ng?�a�?i A�ang na??m gia�? ma��t va?�t cA? giA? tra�� tia�?n ta��, ga�?i lA� ma��t tA�i sa??n. Ng?�a�?i nA�y cA? tha�? lA� cha�� sa�Y ha�?u A�a��i va��i tA�i sa??n, nh?�ng cA�ng cA? tha�? lA� ng?�a�?i thuA?, m?�a�?n tA�i sa??n A�a�? sa�� da�?ng, tha?�m chA�a�� cha�� lA� ng?�a�?i tra��m tA�i sa??n. TA�m hia�?u xem lia��u ng?�a�?i nA�y cA? pha??i lA� cha�� sa�Y ha�?u, ng?�a�?i thuA? hay cha�� lA� ma��t ka?� tra��ma��, va�? tha��c cha??t, lA� via��c phA?n tA�ch tA�nh tra??ng phA?p lA? ca��a ng?�a�?i A�A? trong ma��i quan ha�� va��i tA�i sa??n na??m gia�?. Ta??t nhiA?n, na??u do ka??t qua?? tA�m hia�?u mA� t?� cA?ch tra��m A�a??o ca��a A�?�??ng sa�� la�� ra, thA� nhA� cha��c trA?ch pha??i can thia��p ba?�ng bia��n phA?p xa�� lA? thA�ch ha�?p; cA?n trong nha�?ng tr?�a�?ng ha�?p khA?c, ma�?i via��c cA? tha�? tia??p dia��n bA�nh th?�a�?ng, va��i A�ia�?u kia��n ng?�a�?i na??m gia�? tA�i sa??n tA?n tra�?ng cA?c gia��i ha??n mA� phA?p lua?�t A�a?�t ra A�a��i va��i via��c tha��c hia��n cA?c quya�?n ca��a mA�nh.

Va??n A�a�? lA� khA?ng pha??i lA?c nA�o ng?�a�?i ta cA�ng ca?�n tA�m hia�?u nh?� tha??. A???n gia??n, ma�?i ng?�a�?i tha??y ma��t ng?�a�?i A�ang na??m gia�? ma��t tA�i sa??n vA� A�ang xa�� sa��, trong ma��i quan ha�� va��i tA�i sa??n, theo cung cA?ch ca��a ng?�a�?i cA? quya�?n nA?ng trA?n tA�i sa??n A�A?; ng?�a�?i ta ghi nha?�n A�ia�?u nA�y, nghA�a lA� ghi nha?�n sa�� ta��n ta??i ca��a ma��t tha�� quya�?n nA?ng ba�? ngoA�i ca��a ng?�a�?i na??m gia�? tA�i sa??n, ra��i c?� xa�� va��i ng?�a�?i A�A? ma��t cA?ch thA�ch a��ng mA� khA?ng ba?�n tA?m A�a??n chuya��n ng?�a�?i A�A? cA? hay khA?ng cA? quya�?n tha��c sa�� A�a��i va��i tA�i sa??n. Ng?�a�?i cha�� ma��t cA?ng trA�nh xA?y da��ng tia??n hA�nh tha??o lua?�n vA� thoa?? thua?�n va��i ng?�a�?i lA?ng gia�?ng va�? via��c xA?y da��ng nh?� tha?? nA�o A�a�? ng?�a�?i lA?ng gia�?ng khA?ng ca??m tha??y phia�?n hA�; ng?�a�?i nha?�n gia�? xe tia??p nha?�n chia??c xe A�?�a�?c ng?�a�?i lA?i A�?�a vA�o bA?i: ng?�a�?i cha�� cA?ng trA�nh vA� ng?�a�?i gia�? xe xa�� sa�� nh?� tha??, ba�Yi trong ma??t ha�? cA�ng nh?� trong nia�?m tin na��i tA?m ca��a ha�?, ng?�a�?i lA?ng gia�?ng cA�ng nh?� ng?�a�?i lA?i xe lA� nha�?ng ng?�a�?i cA? quya�?n nA?ng A�a��i va��i ba??t A�a��ng sa??n lA?n ca?�n hoa?�c A�a��i va��i chia??c xe A�A?a��

Quya�?n nA?ng ba�? ngoA�i a??y A�?�a�?c cA?c nhA� lua?�t ha�?c La MA? ga�?i lA� quya�?n chia??m ha�?u, phA?n bia��t va��i quya�?n sa�Y ha�?u, lA� quya�?n nA?ng bA?n trong hay quya�?n nA?ng phA?p lA?, A�a��i va��i tA�i sa??n.

Va�? ma?�t ca??u trA?c, quya�?n sa�Y ha�?u A�?�a�?c hA�nh dung lA� sa�� ha��i ta�? ca��a ba ya??u ta��: usus (ta??m ga�?i lA� dA?ng), fructus (khai thA?c sa��c sinh la�?i) vA� abusus (A�a��nh A�oa??t). Trong khi A�A? quya�?n chia??m ha�?u A�?�a�?c xA?y da��ng ba?�ng hai ta�� ta�� c?? ba??n: corpus (ta??m ga�?i lA� ya??u ta�� va?�t cha??t) vA� animus (ya??u ta�� tA?m lA?)

Corpus vA� animus. Corpus, ya??u ta�� va?�t cha??t hay ya??u ta�� khA?ch quan, A�?�a�?c hia�?u lA� via��c tha��c hia��n trA?n tha��c ta?? cA?c hA�nh vi mang tA�nh cha??t tha�? hia��n quya�?n nA?ng A�a��i va��i tA�i sa??n. Chia??m ha�?u trong t?� cA?ch cha�� sa�Y ha�?u, ng?�a�?i chia??m ha�?u tha��c hia��n cA?c hA�nh vi t?�??ng a��ng va��i cA?c quya�?n dA?ng, khai thA?c la�?i A�ch ta�� tA�i sa??n vA� A�a��nh A�oa??t tA�i sa??n. Corpus th?�a�?ng A�?�a�?c cA?c nhA� lua?�t ha�?c La MA? ca�� A�a??i phA?n tA�ch thA�nh via��c xA?c la?�p, tha��c hia��n cA?c giao da��ch mang tA�nh va?�t cha??t tA?c A�a��ng lA?n tA�i sa??n, cha??ng ha??n cA�y ca??y, tra��ng tra�?t trA?n rua��ng A�a??t, ca??t gia�? A�a�� A�a??c trong ta��a��2.

Animus, ya??u ta�� tA?m lA? hay ya??u ta�� cha�� quan, A�?�a�?c hia�?u lA� thA?i A�a�� tA?m lA? tha�? hia��n thA�nh cung cA?ch c?� xa�� phA? ha�?p va��i cA?c quya�?n nA?ng mA� ng?�a�?i chia??m ha�?u ta�� cho lA� cA? A�?�a�?c A�a��i va��i tA�i sa??n. Chia??m ha�?u trong t?� cA?ch cha�� sa�Y ha�?u, ng?�a�?i chia??m ha�?u ba��c la�� dA?ng va?� ca��a ma��t ng?�a�?i cA? cA?c quya�?n nA?ng dA?ng, khai thA?c giA? tra�� kinh ta?? ca��a tA�i sa??n vA� A�a��nh A�oa??t tA�i sa??n.

Sa�� ca?�n thia??t xA?y da��ng vA� hoA�n thia��n cha?? A�a��nh chia??m ha�?u. Nha??c la??i ra?�ng khA?ng pha??i lA?c nA�o, khi A�a��ng tr?�a��c ma?�t ma��t ng?�a�?i A�ang na??m gia�? ma��t va?�t, ng?�a�?i ta luA?n ta�� ha�?i ng?�a�?i na??m gia�? tha��c sa�� cA? quya�?n gA� A�a��i va��i va?�t A�A?. TrA?i la??i, trong A�a??i A�a sa�� tr?�a�?ng ha�?p tha��c tia��n, ma�?i ng?�a�?i tha��a nha?�n ma��i quan ha�� chia??m ha�?u a??y vA� cha??p nha?�n xA?c la?�p, tha��c hia��n giao tia??p thA�ch a��ng va��i ng?�a�?i chia??m ha�?u.

Trong nhia�?u tr?�a�?ng ha�?p xung A�a��t, kha��ng hoa??ng liA?n quan A�a??n via��c sa�� da�?ng tA�i sa??n, va??n A�a�? ai tha��c sa�� cA? quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n cA�ng khA?ng nha??t thia??t A�?�a�?c A�a?�t ra. A vA� B lA� hai ng?�a�?i lA?ng gia�?ng, chia??m ha�?u hai ba??t A�a��ng sa??n lia�?n ka�?. A tra��ng cA?y la??n sang khA?ng gian thua��c ba??t A�a��ng sa??n ca��a B. PhA?p lua?�t tha��a nha?�n cho B trong tr?�a�?ng ha�?p nA�y cA? quya�?n yA?u ca?�u A tA?n tra�?ng quya�?n ca��a mA�nh A�a��i va��i pha?�n khA?ng gian tranh cha??p. Tha?�m phA?n cA? tha�? ra ba??n A?n bua��c A pha??i loa??i ba�? cA?c pha?�n cA?y tra��ng la??n sang khA?ng gian thua��c ba??t A�a��ng sa??n ca��a B. Ca?�n nha??n ma??nh ra?�ng khi tha�? lA? va�? A?n, tha?�m phA?n khA?ng ca?�n vA� cA�ng khA?ng cA? quya�?n yA?u ca?�u B cha��ng minh t?� cA?ch cha�� sa�Y ha�?u vA� A�??n gia??n, B A�ang sa�� da�?ng ba??t A�a��ng sa??n ma��t cA?ch bA�nh yA?n thA� ba�� ng?�a�?i khA?c qua??y nhia��u; ca?�n ba??o va�� B A�a�? la?�p la??i tra?�t ta�� xA? ha��i. CA? tha�? ra��i sau nA�y, cA�ng chA�nh tha?�m phA?n A�A? tha�? lA? ma��t va�? A?n do C kha�Yi kia��n A�a�? tranh cha??p va��i B va�? quya�?n sa�Y ha�?u ba??t A�a��ng sa??n A�A? vA� cua��i cA?ng xA?c A�a��nh A�?�a�?c ra?�ng B khA?ng pha??i lA� cha�� sa�Y ha�?u A�A�ch tha��c ca��a ba??t A�a��ng sa??n. Nh?�ng, ngay ca?? trong tr?�a�?ng ha�?p A�A?, tha?�m phA?n cA�ng khA?ng ba�� coi lA� A�A? ta��ng ba??o va�� ma��t ng?�a�?i khA?ng cA? t?� cA?ch cha�� sa�Y ha�?u.

Ng?�a�?i lA�m lua?�t, va�? pha?�n mA�nh, cA�ng khA?ng ca?�n bA?n khoA?n ta�� ha�?i lia��u trong nha�?ng tA�nh hua��ng xa??y ra xung A�a��t, kha��ng hoa??ng A�A?, phA?p lua?�t cA? ta�? ra quA? da�� dA?i khi cha??p nha?�n dA�nh cho cha�� tha�? sa�� ba??o ha�� mA� khA?ng ca?�n kia�?m tra A�a�? bia??t lia��u cha�� tha�? cA? xa��ng A�A?ng tha�? h?�a�Yng sa�� ba??o ha�� a??y. Ba�Yi trA?n tha��c ta??, A�a sa�� ng?�a�?i chia??m ha�?u lA� cha�� sa�Y ha�?u A�A�ch tha��c; ba??o va�� ng?�a�?i chia??m ha�?u, trA?n nguyA?n ta??c, A�?�a�?c coi lA� ba??o va�� cha�� sa�Y ha�?u. Sa�� nha?�m la?�n, nh?� trong tr?�a�?ng ha�?p nA?u trA?n, cha�� lA� ngoa??i la�� cha??p nha?�n A�?�a�?c, ma��t sa�� ca�� cA? bia��t trong cua��c sa��ng dA?n sa��.

Va�? ma?�t lA? thuya??t, na??u cA? ma��t ha�� tha��ng phA?p lA? nA�o cho phA�p thia??t la?�p A�?�a�?c ba?�ng cha��ng tuya��t A�a��i va�? quya�?n sa�Y ha�?u, thA� nhA� cha��c trA?ch sa?? cA? A�ia�?u kia��n xA?c A�a��nh ng?�a�?i nA�o cA? t?� cA?ch vA� ng?�a�?i nA�o khA?ng cA?, trong quan ha�� va��i tA�i sa??n. Nh?�ng ngay ca?? trong tr?�a�?ng ha�?p ng?�a�?i chia??m ha�?u khA?ng pha??i lA� cha�� sa�Y ha�?u, thA� via��c ta??m tha�?i ba??o va�� tA�nh tra??ng chia??m ha�?u ca��a ng?�a�?i A�A? trong quan ha�� va��i tA�i sa??n cha��ng la??i hA�nh vi xA?m ha??i ca��a ng?�a�?i khA?c cA�ng ca?�n thia??t va�? ph?�??ng dia��n ba??o A�a??m tra?�t ta�� xA? ha��i.

Gia?? sa��, trong vA� da�? trA?n, A tra��ng cA?y la??n sang pha?�n khA?ng gian thua��c ba??t A�a��ng sa??n ca��a B vA� cho ra?�ng pha?�n khA?ng gian a??y, nghA�a lA� pha?�n A�a??t d?�a��i A�A?, lA� ca��a mA�nh, thA�, theo yA?u ca?�u ca��a B, tha?�m phA?n va?�n cA? quya�?n bua��c A tria��t ha?? cA?c pha?�n cA?y ca��i phA?t tria�?n trA?i phA�p. LA? do A�a�? tha?�m phA?n can thia��p lA�: A A�ang sa��ng trong xA? ha��i cA? ta�� cha��c; na??u mua��n tranh cha??p va��i B va�? quya�?n sa�Y ha�?u ba??t A�a��ng sa??n, thA� A pha??i tia??n hA�nh tranh cha??p theo A�A?ng quy A�a��nh ca��a phA?p lua?�t, nghA�a lA� tr?�a��c toA� A?n; A khA?ng tha�? ta�� dA?ng la��c l?�a�?ng va?�t cha??t ca��a riA?ng mA�nh A�a�? thia??t la?�p cA?ng lA? cho mA�nh. CA? tha�? ra��i sau khi A�A?nh giA? cA?c cha��ng ca��, tha?�m phA?n xA?c A�a��nh chA�nh A ma��i lA� cha�� sa�Y ha�?u pha?�n khA?ng gian tranh cha??p a??y. Khi A�A?, A cA? quya�?n tra��ng cA?y cA�ng nh?� ta??t ca?? cA?c quya�?n khA?c ca��a ma��t cha�� sa�Y ha�?u3. Nh?�ng, cho A�a??n tha�?i A�ia�?m a??y, cA?c bA?n pha??i A�a��ng yA?n a�Y va�� trA� quen thua��c ca��a mA�nh vA� nha??t lA� khA?ng A�?�a�?c manh A�a��ng.

1.2. Lua?�t chA?u A�u

1.2.1. CA?c quan nia��m trA?i ng?�a�?c va�? ca??u trA?c quan ha�� chia??m ha�?u

Ha�?c thuya??t va�? chia??m ha�?u trong lua?�t ca�� La MA? A�?�a�?c cA?c nhA� lua?�t ha�?c chA?u A�u tha�?i ca?�n A�a??i phA?t hia��n vA� va?�n da�?ng trong quA? trA�nh xA?y da��ng, hoA�n thia��n ha�� tha��ng phA?p lua?�t tA�i sa??n. Ta�� cA?c ka??t qua?? gia??i thA�ch khA?c bia��t va�? ca??u trA?c quan ha�� chia??m ha�?u A�?�a�?c ng?�a�?i La MA? nhA�n nha?�n, cA?c nhA� lua?�t ha�?c ChA?u A�u ca?�n A�a??i chia thA�nh hai nhA?m, t?�??ng a��ng va��i hai tr?�a�?ng phA?i.

Tr?�a�?ng phA?i chia??m ha�?u cha�� quan (subjective possession). Tr?�a�?ng phA?i nA�y do Savigny, ma��t nhA� tria??t ha�?c lua?�t ca��a A?a��c A�a??i dia��n. Theo tr?�a�?ng phA?i nA�y, thA� ya??u ta�� c?? ba??n, quya??t A�a��nh sa�� xA?c la?�p quan ha�� chia??m ha�?u lA� animus. LA? la?? A�?�a�?c A�?�a ra lA� corpus, ya??u ta�� va?�t cha??t, tha�? hia��n thA�nh cA?c hA�nh vi tA?c A�a��ng ca�? tha�? lA?n tA�i sa??n, cA? tha�? A�?�a�?c tha��c hia��n ba�Yi ng?�a�?i nA�y, ng?�a�?i na�? va��i nha�?ng t?� cA?ch ra??t khA?c bia��t: na??u cha�� sa�Y ha�?u nhA� cA? tha�? sa�� da�?ng nhA� A�a�? a�Y, thA� ng?�a�?i thuA? nhA� cA�ng cA? tha�? lA�m gia��ng ha��t nh?� tha??. Trong khi A�A?, ng?�a�?i thuA? nhA� khA?ng tha�? cA? A�?�a�?c tra??ng thA?i tA?m lA? gia��ng nh?� cha�� sa�Y ha�?u nhA� trong quA? trA�nh tA?c A�a��ng lA?n tA�i sa??n ba?�ng cA?c giao tia??p va?�t cha??t. Va��i quan nia��m a??y, thA� sa�� chia??m ha�?u A�A�ch tha��c pha??i lA� sa�� na??m gia�? tA�i sa??n theo cung cA?ch tha��c ta?? ca��a ma��t cha�� sa�Y ha�?u.

Tr?�a�?ng phA?i chia??m ha�?u khA?ch quan (objective possession). Tr?�a�?ng phA?i nA�y do Ihering, cA�ng lA� ma��t nhA� tria??t ha�?c lua?�t ca��a A?a��c A�a??i dia��n. A?a��i va��i tr?�a�?ng phA?i nA�y, thA� A�ia�?u quan tra�?ng ba?�c nha??t A�a�? quan ha�� chia??m ha�?u A�?�a�?c xA?c la?�p lA� pha??i cA? hA�nh vi tA?c A�a��ng va?�t cha??t lA?n tA�i sa??n, nghA�a lA� pha??i cA? corpus. Tha��c ra Ihering khA?ng pha�� nha?�n hoA�n toA�n A? nghA�a, tA?c da�?ng ca��a ya??u ta�� tA?m lA?; tuy nhiA?n, A?ng cho ra?�ng nA? A�?�a�?c tha�? hia��n trong ba??n thA?n hA�nh vi va?�t cha??t, trong corpus: khi ma��t cha�� tha�? tA?c A�a��ng lA?n ma��t tA�i sa??n ba?�ng cA?ch tha��c hia��n ma��t hA�nh vi va?�t cha??t nA�o A�A?, thA� ba??n thA?n hA�nh vi A�A? bao hA�m quya�?n nA?ng ca��a cha�� tha�? A�a��i va��i tA�i sa??n.

1.2.2. Gia??i phA?p trong lua?�t cA?c n?�a��c tiA?u bia�?u

Lua?�t ca��a PhA?p. Tr?�a�?ng phA?i chia??m ha�?u cha�� quan tha��ng tra�� trong lua?�t ha�?c ca��a PhA?p. Ba�Yi va?�y, A�a��i va��i ng?�a�?i PhA?p, quan ha�� chia??m ha�?u cha�� A�?�a�?c xA?c la?�p ma��t khi cha�� tha�? tha��c sa�� cA? thA?i A�a�� tA?m lA? ca��a ng?�a�?i cA? quya�?n nA?ng ca��a riA?ng mA�nh A�a��i va��i tA�i sa??n cha�� khA?ng A�i vay m?�a�?n quya�?n nA?ng ca��a ng?�a�?i khA?c. Cha??p nha?�n quan nia��m chia??m ha�?u cha�� quan, ng?�a�?i PhA?p cha�� coi lA� cA? tA�nh tra??ng chia??m ha�?u ma��t khi ng?�a�?i na??m gia�? tA�i sa??n ta�� x?�ng lA� cha�� sa�Y ha�?u tA�i sa??n4; trong tr?�a�?ng ha�?p ng?�a�?i na??m gia�? tA�i sa??n tha�? hia��n ma��t t?� tha?? khA?c va��i t?� tha?? cha�� sa�Y ha�?u, cha??ng ha??n, ca��a ma��t ng?�a�?i thuA?, m?�a�?n, thA� lua?�t ca��a PhA?p cha�� ghi nha?�n tA�nh tra??ng ca?�m gia�? ta??m tha�?i (dA�tention prA�caire).

Gia??i phA?p a??y, da?�n A�a??n sa�� phA?n bia��t hai loa??i ng?�a�?i na??m gia�? tA�i sa??n va��i hai t?� cA?ch khA?c bia��t, ta??t ya??u da?�n A�a??n va??n A�a�?: lA�m tha?? nA�o, khi A�a��ng tr?�a��c ma��t ng?�a�?i A�ang na??m gia�? ma��t tA�i sa??n, cA? tha�? xA?c A�a��nh A�A? lA� ng?�a�?i chia??m ha�?u hay cha�� lA� ng?�a�?i ca?�m gia�? ta??m tha�?i? A?a�? gia??i quya??t va??n A�a�? nA�y, ng?�a�?i lA�m lua?�t ca��a PhA?p sa�� da�?ng hai cA?ng ca�?. Ma��t ma?�t, theo BLDS PhA?p A?ia�?u 2250, ba??t ka�? ng?�a�?i nA�o A�ang na??m gia�? tA�i sa??n A�a�?u A�?�a�?c suy A�oA?n lA� ng?�a�?i chia??m ha�?u, cho A�a??n khi cA? ai khA?c cha��ng minh A�?�a�?c ra?�ng ng?�a�?i nA�y cha�� lA� ng?�a�?i na??m gia�? tA�i sa??n ca��a ng?�a�?i khA?c, ta��c lA� cha�� ca?�m gia�? ta??m tha�?i. Ma?�t khA?c, theo A?ia�?u 2251, ng?�a�?i nA�o A�A? mang t?� cA?ch ng?�a�?i ca?�m gia�? ta??m tha�?i, thA� luA?n A�?�a�?c suy A�oA?n lA� cha�� cA? t?� cA?ch A�A? cha�� khA?ng tha�? a�?ta�� hA? bia??na�? thA�nh ng?�a�?i chia??m ha�?u, dA? bao nhiA?u tha�?i gian cA? trA?i qua, tra�� tr?�a�?ng ha�?p cha��ng minh A�?�a�?c ra?�ng mA�nh A�A? tra�Y thA�nh cha�� sa�Y ha�?u ba?�ng cA?c con A�?�a�?ng ha�?p phA?p.

Lua?�t ca��a A?a��c. Nha�?ng ng?�a�?i soa??n tha??o BLDS A?a��c cha��u a??nh h?�a�Yng ca��a ha�?c thuya??t Ihering va�? chia??m ha�?u. Ba�Yi va?�y, chia??m ha�?u trong lua?�t ca��a A?a��c A�?�a�?c A�a��nh nghA�a lA� ma��t quya�?n tha��c ta?? A�a��i va��i tA�i sa??n (A?ia�?u 854). Ta??t ca?? nha�?ng ai tha��c hia��n via��c na??m gia�? tA�i sa??n A�a�? pha�?c va�? la�?i A�ch ca��a riA?ng mA�nh A�a�?u A�?�a�?c tha��a nha?�n cA? t?� cA?ch ng?�a�?i chia??m ha�?u. Ba�Yi va?�y, cha�� khA?ng coi lA� cA? quan ha�� chia??m ha�?u nha�?ng tr?�a�?ng ha�?p na??m gia�? tA�i sa??n ba�Yi nha�?ng ng?�a�?i hoA�n toA�n pha�? thua��c vA�o ma��nh la��nh ca��a ng?�a�?i khA?c, nh?� ng?�a�?i lA?i xe cho cha��, ng?�a�?i qua??n gia, tha�� qua�?a�� Trong khi A�A?, ng?�a�?i thuA?, m?�a�?n tA�i sa??n, ng?�a�?i nha?�n kA? ga��i A�a�?u A�?�a�?c trao t?� cA?ch ng?�a�?i chia??m ha�?u.

1.2.3. Hia��u la��c ca��a sa�� chia??m ha�?u

Ma��t khi A�?�a�?c xA?c la?�p, quan ha�� chia??m ha�?u A�?�a�?c phA?p lua?�t tha��a nha?�n vA� phA?t sinh hia��u la��c phA?p lua?�t ma��t cA?ch A�a��c la?�p va��i quan ha�� sa�Y ha�?u. Trong ma��t tha�?i gian dA�i, lua?�t ca��a PhA?p vA� lua?�t ca��a A?a��c cA? nhia�?u A�ia�?m khA?c bia��t trong via��c xA?c A�a��nh thA?i A�a�� ca��a xA? ha��i A�a��i va��i ng?�a�?i chia??m ha�?u; tuy nhiA?n, ta�� h??n 30 nA?m nay, sa�� khA?c bia��t a??y A�A? da?�n da?�n ba�� xoA? nhoA�.

Trong khung ca??nh ca��a lua?�t tha��c A�a��nh PhA?p vA� A?a��c, quan ha�� chia??m ha�?u A�?�a�?c tha��a nha?�n a�Y ba A�ia�?m A�A?ng chA? A? nha??t: 1. NA? cA? tA?c da�?ng ta??o ra sa�� suy A�oA?n cA? la�?i cho ng?�a�?i chia??m ha�?u ma��i khi cA? tranh cha??p va�? quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n; 2. NA? cho phA�p ng?�a�?i chia??m ha�?u A�?�a�?c h?�a�Yng sa�� ba??o va�� cha��ng moi qua??y nhia��u ta�� bA?n ngoA�i; 3. NA? cho phA�p ng?�a�?i chia??m ha�?u, trong nha�?ng hoA�n ca??nh A�?�a�?c da�� kia??n, xA?c la?�p quya�?n sa�Y ha�?u theo tha�?i hia��u.

Suy A�oA?n cA? quya�?n. Trong tr?�a�?ng ha�?p va??n A�a�? ai trong nha�?ng ng?�a�?i liA?n quan lA� ng?�a�?i tha��c sa�� cA? quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n A�?�a�?c A�a?�t ra, thA� tr?�a��c ha??t, ng?�a�?i A�ang chia??m ha�?u tA�i sa??n A�?�??ng nhiA?n A�?�a�?c phA?p lua?�t suy A�oA?n lA� ng?�a�?i cA? quya�?n. A?ia�?u A�A? cA? nghA�a, ai khA?c cho ra?�ng chA�nh mA�nh ma��i lA� ng?�a�?i cA? quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n thA� pha??i tia??n hA�nh kha�Yi kia��n A�a�? tranh cha??p vA� pha??i cha��ng minh. Va�? pha?�n mA�nh, ng?�a�?i chia??m ha�?u cA? quya�?n ca�� nga��i yA?n: na??u bA?n kia trA�nh A�?�a�?c ba?�ng cha��ng thuya??t pha�?c, thA� ha�? tha??ng kia��n vA� A�?�a�?c tha��a nha?�n lA� cha�� sa�Y ha�?u; cA?n na??u khA?ng, thA� t?� cA?ch cha�� sa�Y ha�?u tia??p ta�?c a�Y la??i va��i ng?�a�?i chia??m ha�?u.

Ba??o va�� quya�?n chia??m ha�?u. Ng?�a�?i chia??m ha�?u A�?�a�?c phA?p lua?�t ba??o va�� cha��ng la??i ma�?i sa�� xA?m ha??i va?�t cha??t ta�� bA?n ngoA�i, cA?n ga�?i lA� qua??y nhia��u, A�a��i va��i tA�nh tra??ng chia??m ha�?u ca��a mA�nh. CA? tha�? coi va�? A la??n chia??m khA?ng gian thua��c ba??t A�a��ng sa??n do B chia??m ha�?u, nA?u trA?n, lA� ma��t vA� da�? tiA?u bia�?u va�? qua??y nhia��u sa�� chia??m ha�?u trong cua��c sa��ng dA?n sa��.

NA?i chung, ma��t hA�nh vi ga�?i lA� qua??y nhia��u sa�� chia??m ha�?u ma��t khi nA? A�?�a�?c tha��c hia��n ma��t cA?ch ca�� A? vA� tA?c A�a��ng tra��c tia??p A�a??n tA�nh tra??ng chia??m ha�?u A�ang ta��n ta??i. Theo yA?u ca?�u ca��a ng?�a�?i chia??m ha�?u, trong khuA?n kha�� ma��t va�? kia��n va�? ba??o va�� sa�� chia??m ha�?u (possessory action), tha?�m phA?n cA? tha�? bua��c ng?�a�?i qua??y nhia��u pha??i cha??m da��t via��c qua??y nhia��u vA� tA?i la?�p tA�nh tra??ng ban A�a?�u.

Tha��c ra, na??u mua��n, ng?�a�?i chia??m ha�?u mA� ba�� qua??y nhia��u cA? tha�? tia??n hA�nh tranh cha??p luA?n va�? quya�?n va��i ng?�a�?i qua??y nhia��u sa�� chia??m ha�?u ca��a mA�nh, ba?�ng ma��t va�? kia��n va�? quya�?n (petitory action). Lua?�t ma�Y ra cho ng?�a�?i chia??m ha�?u hai kha?? nA?ng kia��n cA?o A�a�? la��a cha�?n.

CA�ng cA? tha�? chA�nh ng?�a�?i qua??y nhia��u cA? kha?? nA?ng, A�ia�?u kia��n vA� mong mua��n tranh cha??p va��i ng?�a�?i chia??m ha�?u va�? quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n. Nh?�ng ma��t khi, thay vA� kia��n tr?�a��c toA� A?n, ng?�a�?i nA�y la??i A�i qua??y nhia��u ng?�a�?i chia??m ha�?u vA� ba�� ng?�a�?i sau nA�y kia��n, thA� ng?�a�?i qua??y nhia��u pha??i A�i theo va�? kia��n ca��a ng?�a�?i chia??m ha�?u, cha�� khA?ng A�?�a�?c kia��n ng?�a�?c. Trong ma��t ka��ch ba??n A�ia�?n hA�nh, ma��t ng?�a�?i cho ra?�ng mA�nh cA? quya�?n sa�Y ha�?u A�a��i va��i pha?�n A�a??t A�ang ba�� ng?�a�?i khA?c chia??m ha�?u vA� cha�� A�a��ng xA?y da��ng, tra��ng cA?y trA?n pha?�n A�a??t A�A?; ng?�a�?i chia??m ha�?u kia��n ra toA� yA?u ca?�u ba??o va�� tA�nh tra??ng chia??m ha�?u ca��a mA�nh ba?�ng ma��t possessory action; tha?�m phA?n yA?u ca?�u ng?�a�?i qua??y nhia��u ng?�ng via��c xA?y da��ng, tra��ng cA?y vA� khA?i pha�?c tA�nh tra??ng ban A�a?�u; ng?�a�?i qua??y nhia��u pha??i cha??p hA�nh ba??n A?n, ra��i sau dA?, na??u mua��n, cA? tha�? tia??n hA�nh ma��t va�? tranh cha??p va�? quya�?n va��i ng?�a�?i chia??m ha�?u ba?�ng ma��t petitory action.

XA?c la?�p quya�?n sa�Y ha�?u theo tha�?i hia��u. Ng?�a�?i chia??m ha�?u trong t?� tha?? ca��a ma��t cha�� sa�Y ha�?u, dA? khA?ng pha??i lA� cha�� sa�Y ha�?u A�A�ch tha��c, thA� sau ma��t tha�?i gian cA? tha�? tra�Y thA�nh cha�� sa�Y ha�?u tA�i sa??n A�A?. Gia??i phA?p nA�y A�?�a�?c ghi nha?�n ca?? trong tr?�a�?ng ha�?p chia??m ha�?u khA?ng ngay tA�nh, nh?�ng ta??t nhiA?n, tha�?i gian tha�� thA?ch A�a��i va��i ng?�a�?i nA�y pha??i dA�i h??n so va��i ng?�a�?i chia??m ha�?u ngay tA�nh, cA? tha�? ga??p A�A?i, ga??p ba, tua�? theo sa�� A�A?nh giA? ca��a ng?�a�?i lA�m lua?�t va�? cha??t l?�a�?ng A�a??o A�a��c ca��a sa�� chia??m ha�?u khA?ng ngay tA�nh.

2. Suy nghA� va�? xA?y da��ng cha?? A�a��nh chia??m ha�?u trong lua?�t Via��t Nam

2.1. Nha?�n da??ng nha�?ng A�ia�?m ba??t ha�?p lA?

B?�a��c 1: ghi nha?�n khA?i nia��m chia??m ha�?u cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t. Nha??c la??i trong khung ca??nh ca��a lua?�t tha��c A�a��nh Via��t Nam, chia??m ha�?u lA� ma��t pha?�n na��i dung ca��a quya�?n sa�Y ha�?u. Ba�Yi va?�y, A�a�? A�A?nh giA? cha??t l?�a�?ng phA?p lA? ca��a sa�� chia??m ha�?u, ng?�a�?i ta pha??i da��a vA�o cha??t l?�a�?ng phA?p lA? ca��a ma��i quan ha�� gia�?a cha�� sa�Y ha�?u vA� ng?�a�?i chia??m ha�?u, cha�� khA?ng da��a vA�o sa�� ta��n ta??i ca��a corpus vA�animus. TrA?n nguyA?n ta??c, via��c chia??m ha�?u pha??i cA? da??u a??n tA�ch ca��c ca��a cha�� sa�Y ha�?u A�A�ch tha��c ma��i A�?�a�?c phA?p lua?�t tha��a nha?�n vA� ba??o va��. Da??u a??n a??y A�?�a�?c ghi nha?�n a�Y ba ca??p A�a�� ca��a tA�nh tra??ng A�?�a�?c ga�?i lA� chia??m ha�?u cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t (BLDS A?ia�?u 183):

– Ca??p A�a�� 1 (tuya��t A�a��i): cha�� sa�Y ha�?u ta�� mA�nh chia??m ha�?u;

– Ca??p A�a�� 2 (t?�??ng A�a��i): ng?�a�?i khA?c chia??m ha�?u va��i sa�� cha??p nha?�n ca��a cha�� sa�Y ha�?u, nh?� tr?�a�?ng ha�?p cho thuA? tA�i sa??n;

– Ca??p A�a�� 3 (ba??t A�a??c dA�): ng?�a�?i khA?c chia??m ha�?u sau khi cha�� sa�Y ha�?u A�A? ma??t sa�� kia�?m soA?t va?�t cha??t A�a��i va��i tA�i sa??n do ma��t nguyA?n nhA?n nA�o A�A?, nh?� tr?�a�?ng ha�?p cha�� sa�Y ha�?u A�A?nh r??i A�a�� va?�t, ra��i ng?�a�?i khA?c nha?�t A�?�a�?c.

B?�a��c 2: ghi nha?�n sa�� A�a��ng nha??t ca��a cA?c c?? cha?? ba??o va�� A�a��i va��i cA?c quan ha�� khA?c bia��t do khA?ng xA?y da��ng cha?? A�a��nh chia??m ha�?u A�a��c la?�p va��i cha?? A�a��nh sa�Y ha�?u mA� lua?�t cA�ng khA?ng cA? ha�� tha��ng ba??o va�� tA�nh tra??ng chia??m ha�?u phA?n bia��t va��i ha�� tha��ng ba??o va�� quya�?n sa�Y ha�?u. Trong khung ca??nh ca��a lua?�t tha��c A�a��nh Via��t Nam, cha�� sa�Y ha�?u vA� ng?�a�?i chia??m ha�?u cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t A�?�a�?c ba??o va�� theo cA?ng ma��t c?? cha?? A�a?�c tr?�ng ba�Yi hai bia��n phA?p: kia��n A�A?i la??i tA�i sa??n (A?ia�?u 256) vA� kia��n yA?u ca?�u ngA?n cha?�n hoa?�c cha??m da��t hA�nh vi ca??n tra�Y via��c tha��c hia��n quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n (A?ia�?u 259)5.

A?a�? A�?�a�?c h?�a�Yng sa�� ba??o va��, A�ia�?u kia��n ca?�n thia??t lA� cA?c nguyA?n A�??n pha??i cha��ng minh cho A�?�a�?c t?� cA?ch ca��a mA�nh, nghA�a lA� pha??i xua??t trA�nh cA?c ba?�ng cha��ng cho tha??y mA�nh lA� cha�� sa�Y ha�?u hoa?�c ng?�a�?i chia??m ha�?u cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t. A?A?ng chA? A? lA� A�ia�?u kia��n nA�y A�?�a�?c A�a?�t ra ca?? trong tr?�a�?ng ha�?p kia��n yA?u ca?�u ngA?n cha?�n hoa?�c cha??m da��t hA�nh vi ca??n tra�Y via��c tha��c hia��n quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n. Ca�� hA�nh dung: ma��t ng?�a�?i A�ang khai thA?c ma��t pha?�n A�a??t ma��t cA?ch bA�nh yA?n; ma��t ng?�a�?i khA?c A�a??n ca??m dA?i bA?n ca??nh ra��i ba??t A�a?�u tia??n hA�nh la??n chia??m; ng?�a�?i ba�� la??n chia??m kia��n, yA?u ca?�u cha??m da��t hA�nh vi la??n chia??m; theo yA?u ca?�u ca��a tha?�m phA?n, ng?�a�?i A�i kia��n pha??i cha��ng minh A�?�a�?c quya�?n ca��a mA�nh A�a��i va��i tA�i sa??n, thua��c ma��t trong ba ca??p A�a�� nA?u trA?n, thA� ma��i A�?�a�?c ba??o va��.

Nh?�ng cha��ng minh nh?� tha?? nA�o, thA� ma��i coi lA� cha??p nha?�n A�?�a�?c?

B?�a��c 3: phA?t hia��n sa�� ba?? ta??c ca��a ha�� tha��ng ba??o va��. a�z cA?c n?�a��c tiA?n tia??n, ma��t khi cA? tranh cha??p va�? quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n, thA�, nh?� A�A? bia??t, ng?�a�?i chia??m ha�?u tha��c ta??i A�?�a�?c suy A�oA?n lA� ng?�a�?i cA? quya�?n vA� A�?�a�?c mia��n trA?ch nhia��m cha��ng minh. A?ia�?u A�A? cA�ng cA? nghA�a ra?�ng, ma��t khi bA?n kia khA?ng cha��ng minh A�?�a�?c quya�?n ca��a mA�nh ma��t cA?ch thuya??t pha�?c, thA� pha??i cha??p nha?�n thua kia��n. Ta??t nhiA?n, ma��t khi bA?n A�i kia��n bua��c pha??i rA?t lui, thA� ng?�a�?i chia??m ha�?u tia??p ta�?c a�Y la??i va��i tA�i sa??n. Song cha??ng ai nA?i ra?�ng ng?�a�?i chia??m ha�?u a�Y la??i sau va�? tranh cha??p, vA� A�A? chA�nh lA� cha�� sa�Y ha�?u A�A�ch tha��c, tuya��t A�a��i. A???n gia??n, ba��c tranh quan ha�� sa�Y ha�?u mA� bA?n tranh cha??p va��i ng?�a�?i chia??m ha�?u gia��i thia��u ta�? ra khA?ng A�A?ng tin ca?�y h??n ba��c tranh A�ang cA?. KhA?ng cA? lA? do gA� lua?�t phA?p, tha?�m phA?n la??i A�i A�A?nh A�a��i cA?i A�ang ta��n ta??i mA� nha?�n la??y cA?i ma��i khA?ng ta��t h??n, A�a�? ta??o ra��i ro ma??t tra?�t ta��.

Trong khung ca??nh ca��a lua?�t tha��c A�a��nh Via��t Nam, ma��t khi ai A�A? cA? hA�nh vi tA?c A�a��ng lA?n ma��t tA�i sa??n ra��i da?�n A�a??n xung A�a��t, thA� cA?c bA?n sa?? pha??i lao vA�o cua��c chia??n va�? quya�?n vA� pha??i dA?ng vA� khA� cha��ng ca�� A�a�? giA�nh la??y quya�?n va�? cho mA�nh. Ng?�a�?i lA�m lua?�t, va�? pha?�n mA�nh, cha�� cA? hai cA?ch A�a�? gia??i quya??t xung A�a��t.

Hoa?�c, xA?y da��ng ha�� tha��ng A�A?ng kA? xA?c la?�p quya�?n, cho phA�p thia??t la?�p ba?�ng cha��ng tuya��t A�a��i, khA?ng tha�? A�a??o ng?�a�?c va�? quya�?n. Va��i ha�� tha��ng nA�y, thA� ma�?i xung A�a��t nha?�m tranh giA�nh quya�?n A�a�?u A�?�a�?c gia??i quya??t nhanh, ga�?n. Ng?�a�?i lA�m lua?�t Via��t Nam d?�a�?ng nh?� ra??t mua��n cA? ma��t ha�� tha��ng nh?� tha??, na??u khA?ng A�?�a�?c A�a��i va��i ta??t ca?? ma�?i loa??i tA�i sa??n, thA� A�t nha??t lA� A�a��i va��i quya�?n sa�� da�?ng A�a??t. Tuy nhiA?n, do nhia�?u nguyA?n nhA?n, via��c xA?y da��ng ha�� tha��ng nA�y khA?ng kha?? thi a�Y Via��t Nam6.

Hoa?�c, ca�� A�a�? cho tha?�m phA?n ta�� mA�nh A�A?nh giA? cha��ng ca�� vA� quya??t A�a��nh. Trong A�ia�?u kia��n khA?ng tha�? cA? cha��ng ca�� tuya��t A�a��i, tha?�m phA?n bua��c pha??i yA?u ca?�u cA?c bA?n A�i ng?�a�?c dA?ng tha�?i gian A�a�? da��ng la??i la��ch sa�� va�? quya�?n ca��a mA�nh, vA� ca�� A�i mA?i: ng?�a�?i chia??m ha�?u ga�?i lA� ha�?p phA?p, na??u A�?�a�?c cha�� sa�Y ha�?u A�A�ch tha��c ua�� quya�?n qua??n lA?; cha�� sa�Y ha�?u, va�? pha?�n mA�nh, cA? quya�?n sa�Y ha�?u do mua la??i tA�i sa??n ca��a cha�� sa�Y ha�?u tr?�a��c A�A?; ng?�a�?i tr?�a��c A�A? thA� cA? A�?�a�?c tA�i sa??n do tha��a ka??;a�� A?A?y chA�nh lA� cA?ch gia??i quya??t xung A�a��t A�?�a�?c cha??p nha?�n trong lua?�t Via��t Nam hia��n hA�nh. Tha��c ra, cha??ng cA? ai trong c?? cha?? gia??i quya??t nA�y A�i A�?�a�?c A�a??n A�ia�?m ta?�n cA?ng ca��a cha��ng ca��. Tha?�m phA?n bua��c pha??i da��ng cA?u chuya��n a�Y ma��t tha�?i A�ia�?m nA�o A�A? vA� tuyA?n ba�� quya�?n sa�Y ha�?u thua��c va�? ma��t ng?�a�?i nA�o A�A?. Sau nA�y, na??u ma��t tranh cha??p ma��i la??i na�� ra, thA� cA? khi tha?�m phA?n, tua�? theo cha??t l?�a�?ng ca��a cha��ng ca�� ma��i, la??i t?�a��c quya�?n sa�Y ha�?u ca��a ng?�a�?i A�A? tha??ng kia��n, ra��i trao nA? cho ng?�a�?i khA?c.

2.2. Bia��n phA?p kha??c pha�?c nha�?ng A�ia�?m ba??t ha�?p lA?

NhA�n nha?�n quan ha�� chia??m ha�?u theo A�A?ng ba??n cha??t. CA?n nguyA?n ca��a sa�� ba??t ha�?p lA? nA?i trA?n trong c?? cha?? ba??o va�� quya�?n sa�Y ha�?u A�ang va?�n hA�nh a�Y Via��t Nam, khA?ng gA� khA?c, chA�nh lA� via��c tha��a nha?�n chia??m ha�?u nh?� lA� ma��t pha?�n na��i dung ca��a quya�?n sa�Y ha�?u. YA?u ca?�u sa�� ma��t A�a��i va��i via��c hoA�n thia��n phA?p lua?�t sa�Y ha�?u, ba�Yi va?�y, lA� tA?ch quya�?n chia??m ha�?u ra kha�?i quya�?n sa�Y ha�?u vA� tra?? nA? va�? va�� trA� thA�ch ha�?p.

NA?i rA� h??n, ca?�n tha��a nha?�n chia??m ha�?u nh?� lA� ma��t quan ha�� tha��c ta?? gia�?a cha�� tha�? vA� tA�i sa??n, lA� sa�� ba��c la�� ra bA?n ngoA�i ma��t quya�?n nA?ng A�a��i va��i tA�i sa??n. Sa�� ba��c la�� a??y cA? tha�? pha??n A?nh trung tha��c na��i dung bA?n trong ca��a cA?c quya�?n mA� cha�� tha�? cA? A�?�a�?c A�a��i va��i tA�i sa??n liA?n quan, nh?�ng cA�ng cA? tha�? khA?ng. Tuy nhiA?n, khA?ng pha??i lA?c nA�o cA�ng ca?�n A�a?�t va??n A�a�? lia��u cha�� tha�? tha��c sa�� cA? hay khA?ng cA? quya�?n. Na??u via��c chia??m ha�?u A�ang dia��n ra cA?ng khai vA� bA�nh yA?n, thA� quan ha�� chia??m ha�?u A�?�a�?c phA?p lua?�t tha��a nha?�n vA� ba??o va��, nh?� lA� ma��t pha?�n ca��a tra?�t ta�� xA? ha��i. VA� cA�ng vA� ma��t quan ha�� chia??m ha�?u A�ang ta��n ta??i vA� va?�n hA�nh cA?ng khai, bA�nh yA?n lA� phA? ha�?p va��i tra?�t ta�� xA? ha��i, mA� ng?�a�?i chia??m ha�?u ca?�n A�?�a�?c ?�u tiA?n ba??o va�� ca?? trong tr?�a�?ng ha�?p cA? sa�� tranh cha??p va�? quya�?n A�a��i va��i tA�i sa??n: ng?�a�?i nA�y pha??i A�?�a�?c suy A�oA?n lA� cA? quya�?n; ai nA?i ng?�a�?c la??i, thA� pha??i cha��ng minh.

Ba�Yi va?�y, ca?�n via??t la??i cA?c ch?�??ng, A�ia�?u t?�??ng a��ng trong BLDS ca��a Via��t Nam, cA�ng nh?� ca?�n xA?y da��ng ma��i ma��t ch?�??ng riA?ng va�? quya�?n chia??m ha�?u. CA?c mA? hA�nh ca��a PhA?p, A?a��c lA� nha�?ng bA�i ha�?c ta��t A�a�? tham kha??o.

ChA? thA�ch:

(1) CA? tha�? xem: F. TerrA� va Ph. Simler, Droit civil. Les biens, PrA�cis Dalloz, Paris, 1999, tr. 45 vA� ka?? tia??p; Ph. Malaurie vA� Laurent AynA?s, Droit civil. Les biens, Cujas, Paris, 1998, tr. 136 vA� ka?? tia??p; Lawson vA� Rudden, The Law of property, Clarendon Presse-Oxford, 1982, tr. 120 vA� ka?? tia??p.

(2) Lua?�t ha�?c ph?�??ng TA?y hia��n A�a??i cA?n coi cA?c hA�nh vi phA?p lA? nh?� cho thuA?, cho m?�a�?n, cA�ng lA� ma��t pha?�n ca��a corpus: G. Cornu, Droit civil. Introduction. Les personnes. Les biens, Montchrestien, Paris, 1990, tr. 355.

(3) Quya�?n nA�y, ma��t khi A�?�a�?c tha��a nha?�n, ta��n ta??i ta�� tha�?i A�ia�?m A xA?c la?�p quya�?n sa�Y ha�?u A�a��i va��i toA�n ba�� ba??t A�a��ng sa??n ca��a mA�nh, trong A�A? cA? pha?�n A�?�a�?c tranh cha??p. A?ia�?u nA�y cA�ng cA? nghA�a ra?�ng via��c tr?�a��c A�A?y A bua��c pha??i tria��t ba�? pha?�n cA?y ca��i phA?t tria�?n trong pha?�n khA?ng gian tranh cha??p tha��c sa�� gA?y ra cho A ma��t thia��t ha??i va?�t cha??t mA� A cA? quya�?n yA?u ca?�u ba��i th?�a�?ng. Nh?�ng A�A? lA� chuya��n khA?c.

(4) Via��c ta�� x?�ng cA? tha�? A�?�a�?c tha��c hia��n ba?�ng thA?i A�a�� a��ng xa�� cha�� khA?ng nha??t thia??t ba?�ng la�?i nA?i.

(5) Trong cA?c A�ia�?u lua?�t va�? ba??o va�� quya�?n sa�Y ha�?u cA? nha??c A�a??n ma��t nhA?n va?�t ga�?i a�?ng?�a�?i chia??m ha�?u ha�?p phA?pa�?. NhA?n va?�t nA�y khA?ng xua??t hia��n trong cA?c A�ia�?u lua?�t ta�� 182 A�a??n 191 liA?n quan A�a??n quya�?n chia??m ha�?u.

CA? A? kia??n cho ra?�ng, ng?�a�?i chia??m ha�?u ha�?p phA?p lA� danh x?�ng dA?ng A�a�? cha�� ng?�a�?i chia??m ha�?u cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t theo A?ia�?u 183 vA� ng?�a�?i chia??m ha�?u khA?ng cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t nh?�ng ngay tA�nh theo A?ia�?u 189. Tuy nhiA?n, cA?c bia��n phA?p ba??o va�� ng?�a�?i chia??m ha�?u ha�?p phA?p theo A?ia�?u 256 (kia��n A�A?i la??i tA�i sa??n) vA� A?ia�?u 259 (yA?u ca?�u ngA?n cha?�n hoa?�c cha??m da��t hA�nh vi ca??n tra�Y trA?i phA?p lua?�t A�a��i va��i via��c tha��c hia��n quya�?n chia??m ha�?u ha�?p phA?p) lA� nha�?ng bia��n phA?p cha�� A�?�a�?c tha��c hia��n trA?n c?? sa�Y kia�?m tra t?� cA?ch ca��a ng?�a�?i chia??m ha�?u. Ma��t cA?ch ha�?p lA?, ma��t khi ng?�a�?i chia??m ha�?u khA?ng cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t nh?�ng ngay tA�nh A�?�a�?c tha?�m tra t?� cA?ch, thA� tA�nh tra??ng chia??m ha�?u khA?ng cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t cA�ng ba��c la��; khi A�A?, sa�� ngay tA�nh cA�ng pha??i cha??m da��t.

Ba�Yi va?�y, ng?�a�?i chia??m ha�?u ha�?p phA?p A�?�a�?c nha??c A�a??n trong cA?c A�ia�?u lua?�t a??y cha�� cA? tha�? lA� ng?�a�?i chia??m ha�?u cA? cA?n ca�� phA?p lua?�t.

SOURCE: Ta?�P CHA? NGHIASN Ca�?U La?�P PHA?P A?Ia��N Ta��

Tags:

 
 

0 Comments

You can be the first one to leave a comment.

 
 

Leave a Comment